Na vijf dagen kan het huwelijk toch voltrokken worden

Adrianus Hoos en Adriana van Zeeland gaan op 23 april 1820 trouwen te 's-Hertogenbosch, althans dat is de bedoeling. De akte is al in het huwelijksregister ingeschreven, maar hij is, zonder opgave van redenen, doorgehaald: er wordt slechts aan het einde van de akte vermeld: goedgekeurd het roijement dezer akte. Het feest gaat dus niet door:

 

Wat zou er gebeurd zijn? Bruidegom Adrianus Hoos is op 30 januari 1791 te Berlicum gedoopt, zoon van Lambertus Adrianus Hoos, overleden 's-Hertogenbosch  28 juni 1807 en van Peternella van Grunven (lees van Grinsven), overleden Berlicum 25 oktober 1792. Bruid Adriana van Zeeland is op 15 december 1790 te 's-Hertogenbosch gedoopt, dochter van Joannes van Zeeland, begraven 's-Hertogenbosch 28 juni 1802 en van Petronella Glaudemans, begraven 's-Hertogenbosch 24 februari 1804.

Omdat de ouders van zowel bruidegom als bruid overleden zijn, dienen de grootouders huwelijkstoestemming te geven. Als die ook al overleden zijn, dienen bruidegom en bruid daarvoor bewijzen aan te dragen. 

De bruidegom overlegt bewijzen, waaruit blijkt dat Arian Hoos, zijn grootvader van vaderszijde op 3 april 1784 te Rosmalen is overleden, en dat Allegonda van den Bosch, grootmoeder van vaderszijde op 11 november 1778 te Rosmalen is overleden. De bruidegom verklaart, dat plaats van overlijden en laatste verblijf van zijn grootouders van moederszijde hem onbekend zijn, hetgeen door de vier huwelijksgetuigen wordt bevestigd. De bruid kan geen enkel bewijs van overlijden van haar grootouders overleggen, hetgeen door de getuigen bevestigd wordt.

Kort na 23 april 1820 is men blijkbaar op zoek gegaan naar ontbrekende overlijdensdata van grootouders van bruidegom en bruid en dat heeft succes. De grootvader van de bruid van vaderszijde, Hendrik van Seeland, is op 12 januari 1764 te 's-Hertogenbosch begraven; Van Ardina van Grinsven, haar grootmoeder van vaderszijde, weet zij slechts dat zij in 1793 in 's-Hertogenbosch is overleden, hetgeen bevestigd wordt door een akte van bekendheid gepasseerd op 26 april 1820 voor de vrederechter te 's-Hertogenbosch:

 

Haar grootvader van moederszijde, Jan Jan Glaudemans is op 31 januari 1771 te Nuland overleden en zijn weduwe Catharina is op 5 januari (lees februari!) 1771 te Nuland overleden.

De bruidegom kan ook nu geen bewijzen van overlijden van zijn grootouders van moederszijde overleggen.

Het huwelijk kan nu op 28 april 1820 voltrokken worden:

Bijzonder is dat er nu andere getuigen worden genoemd als in de doorgehaalde akte.

Op 23 april 1820 wordt o.a. als getuige genoemd: Gerardus Hoos, 55 jaar, oom van de bruidegom, hij heet op 28 april Everardus. Op 23 april is getuige Jacobus van der Loo, hij is op 28 april vervangen door Johannes van Zeeland, 34 jaar, broer van de bruid.

Een bijzondere geboorte te Rosmalen in 1814

Op 7 augustus 1814 wordt te Rosmalen het huwelijk afgekondigd tussen Cornelis Vermeulen en Johanna Jacoba Esser:

Op dezelfde dag worden de a.s. echtelieden Cornelis Vermeulen en zijn ondertrouwde bruid Johanna Jacoba Esser te Rosmalen ouders van een dochter Johanna Jacoba Cornelia:

Cornelis Vermeulen erkent het kind en het kind heet dus Vermeulen.

Tot een huwelijk van de ouders van het kind is het niet gekomen: Johanna Jacoba Esser overlijdt te Rosmalen op 9 augustus 1814, als ondertrouwde bruid van Cornelis Vermeulen:

Cornelis Vermeulen trouwt op 19 juni 1823 te Zwolle met Petronelle Leonore Gallé:

Cornelis overlijdt op 21 maart 1840 te Herwijnen, zijn echtgenote heet dan Petronella Eleonora Gallé:

Zijn weduwe Petronella Eleonora Gallé overlijdt op 9 maart 1873 te Heusden:

Cornelis' dochter Johanna Jacoba Cornelia Vermeulen trouwt op 12 december 1832 te Herwijnen met Nicolaas Johan Christiaan van Eeden Nierhoff:

De bruidegom heet bij zijn doop nog van Eeden, zoals blijkt uit de huwelijksbijlagen:

In de huwelijksakte is vermeld, dat zijn achternaam bij Koninklijk Besluit van 23 augustus 1823 gewijzigd is in van Eeden Nierhoff; de kantmelding bij de doopinschrijving betreffende de naamswijziging ontbreekt.

Nicolaas Johan Christiaan van Eeden Nierhoff overlijdt op 29 januari 1862 in Winterswijk, de achternaam wordt dan gespeld als van Eeden Neerhof:

Johanna Jacoba Cornelia Vermeulen overlijdt op 22 april 1897 in Oisterwijk:

Wel huwelijksafkondiging, maar (ook na drie pogingen) geen huwelijk (2)

 (vervolg)

Ook Hendrina Swanenberg gaat in 1851 trouwen, niet met Gijsbertus van Engelen, maar met Lambertus Kerkhof. Het huwelijk vindt op 6 februari 1851 plaats te Rosmalen:

Omdat Hendrina geen afschrift van haar geboorteakte kan overleggen,, overlegt zij een akte van bekendheid, gepasseerd voor de kantonrechter te 's-Hertogenbosch, waaruit blijkt dat zij in juli 1822 te Rosmalen is geboren en op 11 juli 1822 aldaar is gedoopt: 

Het overlijden van burgemeester Siepkens te Rosmalen in 1838

In kleine gemeenten fungeerde vroeger de burgemeester als ambtenaar van de burgerlijke stand (ABS),  zo ook te Rosmalen, waar in 1838 twee burgemeesters Siepkens (vader en zoon) als zodanig functioneerden.

Op 22 maart 1838 tekent W. Siepkens nog een geboorteakte als ABS:

De volgende geboorteakte van 30 maart 1838 wordt getekend door L. van der Doelen, als eerste assessor (wethouder) wegens overlijden van de burgemeester:

Op 10 juli 1838 is Hendrik Ignatius Siepkens benoemd tot burgemeester van Rosmalen (Bredasche Courant 11 juli 1838) en sindsdien tekent hij de akten van de burgerlijke stand.

Bij de huwelijken is W. Siepkens nog ABS op 4 februari 1838, maar op 10 mei 1838 is L. van der Doelen zijn plaatsvervanger:

 

Bij de overlijdensaangiften van 1838 is iets bijzonders aan de hand.

Op 8 januari 1838 fungeert L. van der Doelen als ABS, terwijl burgemeester W. Siepkens nog leeft. En dat komt omdat het een aangifte betreft van het overlijden van een kleinzoon van de burgemeester, en in zo'n geval mocht de burgemeester niet als ABS functioneren:

De laatste overlijdensakte, die W. Siepkens tekent is die van 28 maart 1838:

Op 31 maart 1838 tekent L van der Doelen voor het eerst als plaatsvervanger een overlijdensakte:

Op diezelfde 31 maart 1838 tekent L. van der Doelen nóg een akte: de overlijdensakte van burgemeester Wilhelmus Siepkens, overleden 30 maart 1838. Aangifte van het overlijden geschiedt door zijn zoon Hendrik Ignatius Siepkens, die nog in 1838 zijn vader zou opvolgen als burgemeester:

Naar aanleiding van het overlijden van burgemeester Siepkens verscheen de volgende advertentie in de Noord-Brabander van 3 april 1838:

Hoewel hij dus al enkele maanden ziek was, tekende de burgemeester nog tot enkele dagen voor zijn overlijden de akten van de burgerlijke stand.

 

 

Het register van overlijden van Rosmalen van 1945

Net zoals met het register van 1944 is met het overlijdensregister van 1945 ook iets vreemds aan de hand. Wat we al wisten was, dat er een aantal akten van in 1944 overleden personen zijn ingeschreven. Op 27 juni 1945 is ook nog een akte ingeschreven van een persoon, die reeds in 1943 is overleden:

Het is de overlijdensakte van Jozef de Wolf,  geboren Onstwedde, wonende ’s-Hertogenbosch, overleden Rosmalen 8 november 1943

Merkwaardig is, dat zijn overlijden pas op 1 februari 1946!! in ’s-Hertogenbosch is ingeschreven:

De achternaam van Jozef de Wolf moet zijn Wolf, zoals blijkt uit zijn geboorteakte (geboren Onstwedde 14 mei 1896) (deze toevoeging 3 mei 2023)
 

Het meest opvallend aan het overlijdensregister van Rosmalen van 1945 is echter, dat de eerste akte  is gedateerd 17 februari 1945 en die akte betreft een persoon die op 17 februari 1945 te Rosmalen is overleden:

Dat zou betekenen, dat er tussen 1 januari en 17 februari 1945 geen enkel overlijden in Rosmalen heeft plaatsgevonden. Dat leek me sterk. Nader onderzoek heeft geleerd, dat de in die periode overleden personen pas veel later maar wél in 1945 zijn ingeschreven.

Hier volgen de in Rosmalen in januari en februari 1945 overleden personen eerst op volgorde van aktedatum, daarna op volgorde van overlijdensdatum:


Op volgorde van aktedatum:

Aktenummer aangiftedatum         overlijdensdatum

1                    17 februari 1945     17 februari 1945
2                    17 februari 1945     15 februari 1945
4                    26 februari 1945     23 februari 1945
5                    26 februari 1945     23 februari 1945
6                    27 februari 1945     24 februari 1945
7                    2 maart 1945          27 februari 1945
14                  22 maart 1945        22 januari 1945
15                  22 maart 1945        30 januari 1945
16                  22 maart 1945        15 januari 1945
17                  23 maart 1945        26 januari 1945
18                  23 maart 1945        6 januari 1945
19                  23 maart 1945        1 februari 1945
21                  26 maart 1945        2 januari 1945
24                  27 maart 1945        17 januari 1945
26                  28 maart 1945        27 januari 1945
36                  28 maart 1945        13 januari 1945

Akte 36 betreft is een afschrift van de overlijdensakte van Elisabeth van Herpen , geboren Heesch en wonende Rosmalen, die op 13 januari 1945 te Heesch is overleden.

De originele overlijdensakte is reeds op 16 januari 1945 te Heesch ingeschreven:

Aktenummer  aangiftedatum      overlijdensdatum

38*                 28 maart 1945      2 januari 1945
39*                 28 maart 1945      6 januari 1945
40*                 28 maart 1945      6 januari 1945
41*                 28 maart 1945      8 januari 1945
42*                 28 maart 1945      13 januari 1945
43*                 28 maart 1945      14 januari 1945
44*                 28 maart 1945      14 januari 1945
45*                 28 maart 1945      16 januari 1945
46*                 29 maart 1945      19 januari 1945
47*                 29 maart 1945      22 januari 1945
48*                 29 maart 1945      25 januari 1945
49*                 29 maart 1945      25 januari 1945
50*                 29 maart 1945      29 januari 1945
51*                 29 maart 1945      2 februari 1945
52*                 29 maart 1945      2 februari 1945
53                  29 maart 1945      2 februari 1945
54*                 29 maart 1945      4 februari 1945
55*                 29 maart 1945      10 februari 1945
56*                 29 maart 1945      16 februari 1945
57*                 29 maart 1945      13 februari 1945
58                  30 maart 1945      28 januari 1945
59                  30 maart 1945      11 januari 1945

Opvallend is dat heel vaak bij de op 28 en 29 maart 1945 ingeschreven akten de tuinman Antonius Vissers de aangever van het overlijden is (dat is zo bij de met * aangegeven akten).

Bij akte 53 is er merkwaardig genoeg een andere aangever, nl. de landbouwer Hendrikus Savelkouls:

Vanaf akte 60 (dagtekening 5 april 1945) zijn de akte chronologisch op overlijdensdatum ingeschreven.


Akten betreffende in januari en februari overleden personen op volgorde van overlijdensdatum:

Aktenummer  aangiftedatum       overlijdensdatum

21                  26 maart 1945      2 januari 1945
38                  28 maart 1945      2 januari 1945
39                  28 maart 1945      6 januari 1945
18                  23 maart 1945      6 januari 1945
40                  28 maart 1945      6 januari 1945
41                  28 maart 1945      8 januari 1945
59                  30 maart 1945     11 januari 1945
42                  28 maart 1945     13 januari 1945
36                  28 maart 1945     13 januari 1945 (extract)
43                  28 maart 1945     14 januari 1945
44                  28 maart 1945     14 januari 1945
16                  22 maart 1945     15 januari 1945
45                  28 maart 1945     16 januari 1945
24                  27 maart 1945     17 januari 1945
46                  29 maart 1945     19 januari 1945
14                  22 maart 1945     22 januari 1945
47                  29 maart 1945     22 januari 1945
48                  29 maart 1945     25 januari 1945
49                  29 maart 1945     25 januari 1945
17                  23 maart 1945     26 januari 1945
26                  28 maart 1945     27 januari 1945
58                  30 maart 1945     28 januari 1945
50                  29 maart 1945     29 januari 1945
15                  22 maart 1945     30 januari 1945
19                  23 maart 1945     1 februari 1945
51                  29 maart 1945     2 februari 1945
52                  29 maart 1945     2 februari 1945
53                  29 maart 1945     2 februari 1945
54                  29 maart 1945     4 februari 1945
55                  29 maart 1945     10 februari 1945
57                  29 maart 1945     13 februari 1945
2                    17 februari 1945  15 februari 1945
56                  29 maart 1945     16 februari 1945
1                    17 februari 1945  17 februari 1945
4                    26 februari 1945  23 februari 1945
5                    26 februari 1945  23 februari 1945
6                    27 februari 1945  24 februari 1945
7                      2 maart 1945     27 februari 1945

Het register van overlijden van Rosmalen van 1944 (2)

Twee akten ingeschreven in het tweede supplement op 30 december 1944: de eerste akte had oorspronkelijk als nummer 217, en dat is gewijzigd in nummer 195, de tweede akte heeft als nummer 196, blijkbaar een nieuw nummer, het oude nummer (218) wordt niet vermeld.

De aktenummers 197-217 zijn allen gedateerd 31 december 1944 en betreffen de overlijdensakten van die 21 personen, van wie de akten in het oorspronkelijk register zijn doorgehaald!

De officiële overlijdensakte van Johanna Elisabeth Coenen (vgl de doorgehaalde akte in het vorige blog)
  
De aangevers bij de akten 197-217 zijn in 20 van de 21 gevallen ook dezelfde als bij de doorgehaalde akten. Alleen bij de aangifte van het overlijden van Gerardus van Nistelrooij is de aangever in de officiële akte een andere als in de doorgehaalde akte:
 

De doorgehaalde akte van Gerardus van Nistelrooij, overleden 2 oktober 1944. Aangever is Martina van Nistelrooij, oud 20 jaar.

De officiële overlijdensakte van Gerardus van Nistelrooij. Aangever is nu Martinus van Nistelrooij, oud 54 jaar.

Wat opvalt is dat de op 31 december 1944 ingeschreven akten niet in dezelfde volgorde staan als de eerder doorgehaalde akten genummerd 116-136. De aktedata van de doorgehaalde akten (aangiftedatum) betreffen de periode 25 september – 24 oktober 1944. Ik vermoed dat de ambtenaar van de burgerlijke stand er tussen 25 september en 24 oktober 1944 achter is gekomen, dat hij een aantal akten niet heeft getekend (de aangevers overigens wél). Op 31 december 1944 zijn de doorgehaalde akten alsnog ingeschreven. Het moet die dag dus erg druk zijn geweest in het gemeentehuis. Alle aangevers die in de periode 25 september – 24 oktober 1944 de (doorgehaalde) akten tekenden, moesten nu opnieuw de officiële akten tekenen.

Raadselachtig blijft waarom het eerste supplement begint met aktenummer 151. Zou de ambtenaar de akten in het oorspronkelijke register denkbeeldig genummerd hebben (ook de doorgehaalde) ? Dan klopt het nummer 151, in het oorspronkelijk register waren immers 150 akten vermeld.

Ook merkwaardig is dat in het tweede supplement geen akten voorkomen met nummers 218-221, of zouden dit de akten zijn die later nummers 196-199 kregen? Waarom zijn er dan bij deze vier akten geen oude nummers vermeld en bij de voorafgaande en latere akten wel?

In 1945 zijn er ook nog akten ingeschreven betreffende in 1944 in Rosmalen overleden personen of betreffende personen die in 1944 in Rosmalen woonachtig waren maar elders (meestal ’s-Hertogenbosch) zijn overleden. In het laatste geval zijn extracten van overlijdensakten ingeschreven.
Het betreft de overlijdensakten van de volgende personen:

Akte  aangiftedatum      overlijdensdatum    overlijdensplaats     naam van de overledene

3       22 februari 1945  23 oktober 1944      Rosmalen                 Petronella E. A. Barten
25     27 maart 1945      10 oktober 1944      's-Hertogenbosch     Johannes Maas
30     28 maart 1945      22 oktober 1944      's-Hertogenbosch     Antoon van den Heuvel
31     28 maart 1945      23 oktober 1944      's-Hertogenbosch     Wilhelmus de Laat
32     28 maart 1945      18 november 1944  's-Hertogenbosch      Lamberdina A. M. Vallenga
33     28 maart 1945      1 december 1944     's-Hertogenbosch     Petronella van Lent
34     28 maart 1945      18 december 1944    's-Hertogenbosch    Maarten Schuller
35     28 maart 1945      31 augustus 1944     Vught                     Maria Allegonda den Otter
37     28 maart 1945      31 december 1944    Rosmalen               Elisabeth Zigger
72     4 mei 1945           17 december 1944    Oss                        Carolus J. C. Koppens
135   8 november 1945   27 oktober 1944       Ammerzoden          Paulina A. M. Kuijs                           

Opvallend is dat 7 van de 11 aangiften op 28 maart 1945 hebben plaatsgevonden.

In 1946 is ook nog op 21 maart een overlijdensakte ingeschreven, van een persoon, die in 1944!! te Rosmalen is overleden:

Het betreft Petrus Lucas Kerssens, geboren 's-Hertogenbosch, wonende Utrecht, overleden Rosmalen 24 oktober 1944

Een afschrift van zijn overlijdensakte is op 19 april 1946 in Utrecht ingeschreven:

Op 17 juni 1947 is een extract ingeschreven van de overlijdensakte van Leendert Hol,  overleden Chemnitz 18 oktober 1944, hij woonde toen te Rosmalen:

Het register van overlijden van Rosmalen van 1944 (1)

Met het overlijdensregister van Rosmalen van 1944 is iets vreemds aan de hand.

Het overlijdensregister van 1943 telt 150 akten, dat van 1945 149 akten. Het oorspronkelijke register van 1944 telt 150 akten, er zijn 2 supplementen bijgevoegd: het eerste supplement telt 40 akten, het tweede telt 49 akten, dus in totaal voor 1944 239 akten en dat is veel meer dan de aantallen in 1943 en 1945, en dat komt niet uitsluitend omdat er in 1944 veel meer personen zijn overleden. Wat is er aan de hand?
In het oorspronkelijk register van 1944 zijn de akten 1 t/m 115 normale overlijdensakten.

De laatste "normale" overlijdensakte (nummer 115) gedateerd 25 september 1944:

De akten 116 t/m 136 zijn doorgehaald (aktedatum 116 25 september 1944, aktedatum 136 24 oktober 1944). Bij twee van die akten is de akte later met potlood genummerd (121 en 122) en negen akten zijn ongenummerd gebleven (124-126,128-130,133-134 en 136). De reden van doorhaling wordt niet vermeld, maar opvallend is dat deze akten wél getekend zijn door de aangever, maar níet door de ambtenaar van de burgerlijke stand.

De eerste doorgehaalde akte (nummer 116) (evenals akte 115 gedateerd 25 september 1944) van Johanna Elisabeth Coenen, overleden 22 september 1944:

Het oorspronkelijk register bevat verder aktenummers 116-128 (het betreft overlijdensaangiften van andere personen dan die genoemd in de doorgehaalde akten met deze nummers) 

Akte 116 gedateerd 24 oktober 1944 van Petrus Joseph van Zuijlen, overleden 24 oktober 1944:

Na akte 124 volgt een ongenummerd akte, die niet is ingevuld, maar wél is ondertekend door de aangever Antonius Petrus van Wijchen!! (vergelijk de handtekening met die van dezelfde aangever in akte 124): 

Het eerste supplement bevat 40 akten oorspronkelijk genummerd 151-190, maar later gewijzigd in nummers 129-168.

De eerste twee akten in het eerste supplement, eerst genummerd 151 en 152, maar later gewijzigd in nummers 129 en 130 :

Het tweede supplement bevat aktenummers 191-217, die later hernummerd zijn in 169-195, vervolgens aktenummers 196-199, die slechts één nummer hebben, en dan aktenummers 222-227, die hernummerd zijn in 200-205 en tenslotte aktenummers 206-217, die net als akten 196-199 ook slechts één nummer hebben.

De eerste twee akten in het tweede supplement, eerst genummerd 191 en 192, maar later gewijzigd in nummers 169 en 170:

(wordt vervolgd)