Een bijzonder echtpaar: man en vrouw samen 165 jaar (2)

(vervolg)

Het huwelijk van het tweede echtpaar vindt plaats op 6 juli 1948 te Oostzaan: Dan trouwen Tjerk Veen, oud 91 jaar en Joukjen Mulder, oud 74 jaar: 

Voor hem was het het tweede huwelijk, voor haar was het het vierde huwelijk. 

Uiteraard haalt dit bijzonder huwelijk de krant (De Zaanlander 3 juli 1948):

 

Zijn eerste huwelijk met Metje Klok vindt plaats op 30 april 1880 te Oostzaan:

 Bijzonder is, dat dit huwelijk 65 jaar duurt: zijn eerste echtgenote Metje Klok overlijdt op 9 mei 1945 te Oostzaan. Het echtpaar Veen-Klok  haalt met de regelmaat van de klok de krant ter gelegenheid van een huwelijksjubileum:

25 jaar gehuwd (De Courant 21 april 1905):

35 jaar gehuwd (De Courant 20 april 1915): 

50 jaar gehuwd (De Zaanlander 16 april 1930):

55 jaar gehuwd (De Zaanlander 17 april 1935):

60 jaar gehuwd (De Zaanlander 13 april 1940):

Het tweede huwelijk van Tjerk Veen heeft nog geen jaar geduurd: Tjerk overlijdt reeds op 3 februari 1949 te Oostzaan: 

Het eerste huwelijk van zijn tweede echtgenote Joukjen Mulder vindt plaats op 5 februari 1902 te Amsterdam, haar echtgenoot is Tammo Oostheim:

Dit huwelijk is door echtscheiding ontbonden. Haar tweede huwelijk, met Lulof Stap, vindt plaats op 19 oktober 1910 te Amsterdam:

Hij is dan weduwnaar van Geerdina Frederika Mikkers, met wie hij op 8 april 1896 te Amsterdam is gehuwd. Lulof Stap overlijdt op 27 februari 1918 te Hilversum.

Het derde huwelijk van Joukjen Mulder, met Huibert Honing, vindt plaats op 28 december 1918 te Huizen:

 Huiberts eerste huwelijk, met Jannetje Veerman, vindt plaats op 17 juni 1899 te Huizen.

Jannetje Veerman overlijdt op 17 januari 1914 te Huizen.

Samengestelde voornamen in doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten (2)

(vervolg)

A3 samengestelde voornaam bestaat uit gewone voornaam + achternaam 1 + achternaam 2

A31 Achternaam 1 is patroniem afgeleid van de voornaam van het kind!, Achternaam 2 is patroniem van onbekende herkomst.

Gedoopt Veen 21 oktober 1770 Joost Joosten Gerards, zoon van Jan van Rijswijk en Petronella Vos:

B Kinderen van ongehuwde moeders

B1 samengestelde voornaam bestaat uit gewone voornaam + achternaam vader

Gedoopt Veen 17 oktober 1751 Govert Kuijpers, zoon van Emmeke Godschalk onwettig, Govert Kuijpers is de vader

De vraag is hoe deze kinderen verder door het leven gaan. Van één kind is mij dat bekend:

Gedoopt Veen 19 september 1773 Tonis de Jong, onwettige zoon van Tonis de Jong en Antonia Verbeek:

Hij overlijdt als Tonis de Jong Verbeek te Veen op 16 september 1863, oud 90 jaar, zoon van Antonia Verbeek! Tonis de Jong wordt niet als vader vermeld in de overlijdensakte, de voornamen van de overledene zijn dus Tonis de Jong:

B2 samengestelde voornaam bestaat uit een gewone voornaam + achternaam van onbekende herkomst, mogelijk de achternaam van de vader van het kind:

gedoopt Veen 8 augustus 1763 Pieter van der Hart, onwettige zoon van Anna van Genderen:

In doopboeken van andere nederduits-gereformeerde gemeenten zijn nog meer varianten van samengestelde voornamen aangetroffen, daarover meer in volgende blogs.

Samengestelde voornamen in doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten (1)

Normaal gesproken heeft een kind dat gedoopt wordt een of meer gewone voornamen. En met gewone voornamen bedoel ik dan Jan, Peter, Elsje, Maria Elisabeth, Johannes, e.d. In doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten worden echter heel vaak voornamen van kinderen vermeld, die samengesteld zijn: zij bestaan uit een combinatie van gewone voornamen en achternamen, welke achternamen eventueel ook patroniemen kunnen zijn. Dit verschijnsel doet zich alleen voor in doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten, en niet bij doopboeken van rooms-katholieke parochies. Ik hanteer als definitie: Een samengestelde voornaam is een voornaam, die bestaat uit een combinatie van één of meer gewone voornamen en één of meer achternamen (kunnen ook patroniemen zijn). Samengestelde voornamen komen overigens niet in alleen in doopboeken voor, maar tot ver in de 19e eeuw ook nog in geboorteregisters van de burgerlijke stand. Door het gebruik van samengestelde voornamen zijn in de loop van de 19e eeuw dubbele achternamen ontstaan, die het feitelijk niet hadden mogen worden. Ter illustratie volgt nu een aantal voorbeelden uit het nederduits-gereformeerd doopboek van Veen (Noord-Brabant) over de jaren 1649-1810 (DTB 1 Veen). Meestal hebben kinderen in dit doopboek één of soms twee of drie gewone voornamen, dat verandert in 1685. Sindsdien worden er vaak kinderen gedoopt met samengestelde voornamen.

Welke varianten heb ik in dit doopboek aangetroffen?

Ik maak een onderscheid tussen wettige kinderen (A) en kinderen van ongehuwde moeders (B)

A wettige kinderen

A1 samengestelde voornaam bestaat uit een gewone voornaam + achternaam

A11 De achternaam is een patroniem, afgeleid van vaders voornaam

Op 22 april 1707 is gedoopt: Gerrit Geldens, zoon van Gelden Pruijsser en Neeltje Daemen:

A12 De achternaam is een patroniem, niet afgeleid van vaders voornaam

Op 15 april 1685 is gedoopt: Hendrick Leenderssen, zoon van Willem Wouters voor de Wind en Emmeke Hindriks van Tiffelen:

A13 De achternaam is achternaam van de moeder

Op 5 april 1739 is gedoopt: Joannes Oosterling, zoon van Cornelis van Leeuwen en Agnesia Oosterling:

A14 De achternaam is van onbekende herkomst

Op 24 februari 1732 is gedoopt: Gerrit Krom, zoon van Korstiaan Blanken en Geertrui van Emmikhoven:

A15 Een bijzonder geval betreft een tweeling waarbij elk kind een andere samengestelde voornaam heeft bestaande uit een gewone voornaam en een achternaam:

Op 8 januari 1747 zijn gedoopt: Sijmon van der Stelt en Johanna van Veen, zoon en dochter van Sijmen Doudijns en Johanna van Veen:

A2 samengestelde voornaam bestaat uit een gewone voornaam + achternaam + gewone voornaam, waarbij de achternaam de achternaam van de moeder is:

Op 31 juli 1746 is gedoopt: Gillis Beverloo Abraham, zoon van Benjamin Fundam en Wilhelmina Beverloo:

(wordt vervolgd)

Achternamen als voornaam (1)

In de doopboeken van Nederduits-Gereformeerde gemeenten worden soms doopnamen van kinderen vermeld, die een achternaam bevatten. Heel vaak gaat het om de achternaam van de moeder, die aan de voornaam van het kind wordt toegevoegd. Soms wordt de achternaam van de vader aan de voornaam van het kind toegevoegd. In veel gevallen wordt een achternaam, anders dan die van de vader of moeder aan de voornaam toegevoegd. Tenslotte komt het ook voor, dat bij kinderen van ongehuwde moeders een achternaam aan de voornaam van het kind wordt toegevoegd, wellicht de achternaam van de vader. In de doopboeken van rooms-katholieke parochies zult u vergeefs zoeken naar dit soort merkwaardige voornamen. Nu volgen een zestal voorbeelden.

Kind krijgt als toegevoegde voornaam de achternaam van de moeder:

Op 29 april 1736 is te Baarle-Nassau gedoopt (DTB 5): Catharina Gerardina van Berchem, dochter van Pieter Daniel Hasselaar en Anna van Berchem:

Kind krijgt als toegevoegde voornaam de achternaam van de vader:

Op 26 februari 1758 is te Geertruidenberg gedoopt (DTB 3): Cornelia Ruijssenaars, dochter van Leendert Ruijssenaars en Adriana Zeijlmans:

Kind krijgt als toegevoegde voornaam een achternaam, zijnde niet die van vader of moeder:

Een drietal voorbeelden.

Op 29 mei 1799 is te Andel geboren en op 9 juni 1799 gedoopt (DTB 2): Hendrik van Beest, zoon van Jan Huijbertse van Andel en Anna Verheij:

Een aantal nazaten van deze Hendrik van Beest voeren in de 19e eeuw de achternaam van Beest van Andel!

Op 30 november 1760 is te Veen gedoopt (DTB 1): Jan van As, zoon van Philippus Verhagen en Anna Roos:

Op 3 oktober 1790 is te Werkendam gedoopt (DTB 5): Johannes Groenewegen, zoon van Pieter van Wijck en Johanna Kieboom:

En tenslotte een kind van een ongehuwde moeder:

Op 24 mei 1778 is te Andel gedoopt (DTB 1): Chieltje Kuipers, onwettige dochter van Jenneke van Rijswijk:

Opvallend is dat dit soort merkwaardige voornamen in Noord-Brabant zeer vaak voorkomt in de doopboeken van Nederduits-Gereformeerde gemeenten in het Land van Heusden en Altena, met name in Almkerk, Giessen, Veen en Werkendam. Elders in Noord-Brabant komt dit verschijnsel slechts incidenteel voor. In het volgende blog worden een aantal voorbeelden uit de periode na 1811 besproken.