Hoe komt kind van ongehuwde moeder aan zijn achternaam ?

Op 20 mei 1888 is te Amsterdam geboren: Johan Philip, zoon van Catharina Wilhelmina de Vries:

Moeder woont dan te Rotterdam. Uit de aantekening in de marge blijkt, dat bij Koninklijk Besluit van 11 februari 1891 Johan Philip de achternaam Julsing krijgt. Niet vermeld wordt, waar de naam Julsing vandaan komt.

Moeder Catharina Wilhelmina de Vries wordt samen met haar zoon Johan Philip vermeld in het alleenstaandenregister van Rotterdam van 1880-1890, deel C-36 blad 221, zij is dan dienstbode: 

 

Johan Philip de Vries vertrekt op 23 juni 1888 naar Utrecht (zie alleenstaandenregister 1880-1889 deel B 18, blad 197).

Ruim acht jaar na de geboorte van haar zoon Johan Philip trouwt zij op 29 oktober 1896 te Amsterdam met Pieter van Leeuwen:

Zij overlijdt op 19 augustus 1923 te Rotterdam als echtgenote van Pieter van Leeuwen:

Raadsel is nog, waar de naam Julsing vandaan komt. In de Nederlandsche Staatscourant van 28 januari 1890 is het verzoek tot naamswijziging van Johan Philip de Vries vermeld:

 

Het verzoek is gedaan door J. Julsing te Utrecht.

Uit het bevolkingsregister van Utrecht van 1880-1889 blijkt, dat het gaat om Jacob Julsing, gehuwd met Neeltje Wilhelmina Johanna Brom:

De eerste vermelding in het register staat in inv. nr. 7658,blad 671:

Johan Philip de Vries wordt dan vermeld als n. v. (niet verwant), hij heeft zich op 23 juni 1888 gevestigd te Utrecht, komend van Rotterdam. Hij was toen een maand oud.

De tweede vermelding staat in inv. nr. 7682, blad 193:

 

Jan Philip de Vries is dan een aangenomen kind.

Jacob Julsing en Neeltje Wilhelmina Johanna Brom zijn op 28 maart 1877 te Utrecht getrouwd: 

 Hun pleegzoon Johan Philip Julsing overlijdt ongehuwd op 1 september 1918 te Utrecht:

In de marge wordt vermeld, dat naamsverandering is toegestaan bij K.B. van 11 febr. 1891.

Zijn pleegouders plaatsen op 2 september 1918  in het Utrechts Provinciaal en Stedelijk Blad de volgende advertentie:

 

Jacob Julsing overlijdt te Utrecht op 17 augustus 1926:

 

 Zijn weduwe overlijdt aldaar op 21 november 1934:

 

   

Overleden op de Kinderdijk te 's-Hertogenbosch (1)

Eva Amsel wordt op 17 oktober 1828 te Druten ongehuwd moeder van een dochter Daatje:

Zij woont op dat moment te Nijmegen, maar verblijft tijdelijk te Druten.

Eva trouwt op 27 april 1830 te Oss met Jacob van Adelberg, bij welk huwelijk bovengenoemde dochter Daatje wordt erkend, er is echter geen kantmelding van die erkenning vermeld in de geboorteakte:

 

Daatje trouwt op 7 augustus 1855 te Buren met Hartog Meijer van Adelsbergen. Bij de huwelijksbijlagen bevindt zich een afschrift van de geboorteakte van Daatje, die wél van een kantmelding is voorzien: 

 

Waarschijnlijk gaat het hier om het gemeente-exemplaar van de geboorteakte. In het dubbel is blijkbaar de kantmelding vergeten.

Uit het huwelijk van Adelberg/Amsel is op 17 juli 1831 te 's-Hertogenbosch een dochter Betje geboren. Zij trouwt op 16 september 1857 te Amsterdam met Josua Levij de Vries.

Eva Amsel overlijdt op 29 juli 1831 te 's-Hertogenbosch. Haar weduwnaar Jacob van Adelberg trouwt op 20 september 1832 te 's-Hertogenbosch met Hester Levij:

 

Uit dit huwelijk worden zeven kinderen geboren (de eerste zes te 's-Hertogenbosch, het laatste te Engelen):

Joseph geboren 14 augustus 1833, overleden 13 november 1833

Jeannette geboren 3 augustus 1834, zij trouwt te Heusden op 13 mei 1861 met Salomon Jacob Wijnbergen.

Henriette, geboren 25 oktober 1835, overleden 4 juni 1837

Simon, geboren 2 mei 1837, hij trouwt op 2 juli 1861 te Heusden met Anna Menco.

Machiel, geboren 1 februari 1839, hij is twee keer getrouwd. Beide huwelijken vinden waarschijnlijk te Londen plaats. Het eerste huwelijk is met Rachel Handelaar, zij overlijdt te Londen op 8 mei 1890. Het tweede huwelijk is met Johanna Jacobs, geboren Mühlheim 5 oktober 1861 (Bevolkingsregister Amsterdam, overgenomen delen, 1921-1925, deel 60, blad 53).

Isak, geboren 13 november 1840, hij trouwt in Den Haag op 28 april 1875 met Leentje van Leeuwen.

Doodgeboren dochter, geboren en overleden Engelen 16 maart 1843:

Bijzonder is dat van deze doodgeboren dochter een memorie van successie is opgemaakt, vermeldende dat zij noch roerende noch onroerende goederen nalaat (Memories van successie kantoor 's-Hertogenbosch, inv. nr. 61, nummer 94, scan 310 (BHIC)):

Op Oudjaarsdag 1846 slaat het noodlot toe: Jacob van Adelberg en Hester Levy overlijden in de nabijheid van de Kinderdijk te 's-Hertogenbosch:

Vele kranten maken melding van wat er gebeurd is, zoals het Dagblad van 's-Gravenhage van 4 januari 1847:

Het echtpaar laat 6 kinderen na. Zij verhuizen na het tragische ongeluk naar hun oom en tante Hijman Mulder en Kaatje Levie, die in Heusden wonen (Bevolkingsregister Heusden 1849-1859, deel 7 blad 379). In de burgerlijke stand worden die oom en tante anders genoemd: Op 18 mei 1837 trouwen te Heusden Hijman Mulders en Bruijntje Levie.

Uit het krantenbericht wordt niet duidelijk, waar de Kinderdijk precies ligt, maar in ieder geval buiten de Sint-Janspoort. Er is in 1875 nóg een persoon op de Kinderdijk overleden, over wie in het volgende blog meer.

(wordt vervolgd)

 

Vijf kinderen uit één gezin trouwen in 1891 op dezelfde dag

Het komt niet héél erg vaak voor, dat vijf kinderen uit één gezin op dezelfde dag trouwen. Maar in 1891 is het zover.

Op 25 april 1891 trouwen te Renkum vijf kinderen van het echtpaar Willem Hooijer en Gosina Hendrika de Geest en zo'n gebeurtenis haalt natuurlijk de krant zoals De Zuid-Willemsvaart van 16 april 1891:

 

Rut Hooijer, geboren Renkum 18 november 1854, trouwt met Neeltje Jans Doodhagen, weduwe van Adrianus Eshuijs, haar eerste huwelijk vindt plaats op 19 november 1885 in Den Helder. Haar eerste echtgenoot overlijdt aldaar op 18 oktober 1889:

Neeltje Jans Doodhagen overlijdt te Renkum op 19 januari 1901. Haar weduwnaar Rut Hooijen trouwt daarna nog twee keer, op 1 februari 1902 te Renkum met Willemina Snijder en op 30 november 1920 te Apeldoorn met Jenneke Kuiper.

Willem Hooijer, geboren Renkum 28 mei 1862, trouwt met Johanna Cornelia Gerritsen:

 Jan Christiaan van Leeuwen trouwt met Gosina Hendrika Hooijer, geboren Renkum 5 februari 1868:

Gosina Hendrika Hooijer overlijdt reeds op 27 januari 1892 te Renkum. Jan Christiaan van Leeuwen trouwt 2. Renkum 4 november 1893 met Lucia Gijsberta Aalbers.

Willem Janssen trouwt met Anna Maria Hooijer, geboren Renkum 13 april 1856:

Catharina Hooijer, de moeder van de bruidegom, is een zus van Willem Hooijer, de vader van de bruid. Hier is dus sprake van een huwelijk tussen neef en nicht.

Willem Janssen overlijdt op 31 december 1899 te Renkum. Zijn weduwe Anna Maria Hooijer trouwt 2. Renkum 1 september 1902 met Antoon Dibbets.

Derk Hooijer, geboren Renkum 24 maart 1860, trouwt met Hermina Janssen, een zus van bovengenoemde Willem Janssen:

Ook hier is dus sprake van een huwelijk tussen neef en nicht.

Samengestelde voornamen in doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten (1)

Normaal gesproken heeft een kind dat gedoopt wordt een of meer gewone voornamen. En met gewone voornamen bedoel ik dan Jan, Peter, Elsje, Maria Elisabeth, Johannes, e.d. In doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten worden echter heel vaak voornamen van kinderen vermeld, die samengesteld zijn: zij bestaan uit een combinatie van gewone voornamen en achternamen, welke achternamen eventueel ook patroniemen kunnen zijn. Dit verschijnsel doet zich alleen voor in doopboeken van nederduits-gereformeerde gemeenten, en niet bij doopboeken van rooms-katholieke parochies. Ik hanteer als definitie: Een samengestelde voornaam is een voornaam, die bestaat uit een combinatie van één of meer gewone voornamen en één of meer achternamen (kunnen ook patroniemen zijn). Samengestelde voornamen komen overigens niet in alleen in doopboeken voor, maar tot ver in de 19e eeuw ook nog in geboorteregisters van de burgerlijke stand. Door het gebruik van samengestelde voornamen zijn in de loop van de 19e eeuw dubbele achternamen ontstaan, die het feitelijk niet hadden mogen worden. Ter illustratie volgt nu een aantal voorbeelden uit het nederduits-gereformeerd doopboek van Veen (Noord-Brabant) over de jaren 1649-1810 (DTB 1 Veen). Meestal hebben kinderen in dit doopboek één of soms twee of drie gewone voornamen, dat verandert in 1685. Sindsdien worden er vaak kinderen gedoopt met samengestelde voornamen.

Welke varianten heb ik in dit doopboek aangetroffen?

Ik maak een onderscheid tussen wettige kinderen (A) en kinderen van ongehuwde moeders (B)

A wettige kinderen

A1 samengestelde voornaam bestaat uit een gewone voornaam + achternaam

A11 De achternaam is een patroniem, afgeleid van vaders voornaam

Op 22 april 1707 is gedoopt: Gerrit Geldens, zoon van Gelden Pruijsser en Neeltje Daemen:

A12 De achternaam is een patroniem, niet afgeleid van vaders voornaam

Op 15 april 1685 is gedoopt: Hendrick Leenderssen, zoon van Willem Wouters voor de Wind en Emmeke Hindriks van Tiffelen:

A13 De achternaam is achternaam van de moeder

Op 5 april 1739 is gedoopt: Joannes Oosterling, zoon van Cornelis van Leeuwen en Agnesia Oosterling:

A14 De achternaam is van onbekende herkomst

Op 24 februari 1732 is gedoopt: Gerrit Krom, zoon van Korstiaan Blanken en Geertrui van Emmikhoven:

A15 Een bijzonder geval betreft een tweeling waarbij elk kind een andere samengestelde voornaam heeft bestaande uit een gewone voornaam en een achternaam:

Op 8 januari 1747 zijn gedoopt: Sijmon van der Stelt en Johanna van Veen, zoon en dochter van Sijmen Doudijns en Johanna van Veen:

A2 samengestelde voornaam bestaat uit een gewone voornaam + achternaam + gewone voornaam, waarbij de achternaam de achternaam van de moeder is:

Op 31 juli 1746 is gedoopt: Gillis Beverloo Abraham, zoon van Benjamin Fundam en Wilhelmina Beverloo:

(wordt vervolgd)