Vier fouten in een geboorteakte

Het gebeurt regelmatig, dat er fouten worden gemaakt in een geboorteakte. Meestal gaat het dan om een of twee fouten. Vier (of eigenlijk vijf) fouten is wel erg veel. Het gebeurt in 1867 in 's-Hertogenbosch.

Op 23 september 1867 wordt aldaar om 22.30 uur geboren: Henrica, dochter van Petronella van Zelst:

Drie jaar later heeft moeder Petronella trouwplannen en haar a.s echtgenoot wil haar kind erkennen. En dan blijkt dat er vier fouten zijn gemaakt in de geboorteakte van haar kind. Het kind heet niet Henrica,  maar Johan Adam, het is niet van het vrouwelijk, maar van het mannelijk geslacht, het is niet geboren op 23 september 1867, maar op 20 september 1867 en het kind is niet om half elf  's avonds geboren, maar om een uur 's middags. Het kind is op 20 september 1867 gedoopt in de Sint-Jacobskerk met de voornaam Johan. Pieternella van Zelst, van beroep mattenmaakster, wonende Loon op Zand, dient een verzoek in bij de rechtbank, strekkende tot correctie van de geboorteakte. En de rechtbank gaat bij vonnis van 28 september 1870 accoord met de voorgestelde correcties. Het vonnis is op 3 oktober 1870 in het geboorteregister van 's-Hertogenbosch ingeschreven:

 

Na de uitspraak van de rechtbank kan de geboorteakte gewijzigd worden:

 

Er staat overigens nóg een fout in de akte, die níet gecorrigeerd is: de voornaam van de moeder moet zijn Pieternella en niet Petronella.

Nu de akte gecorrigeerd is kan Pieternella op 8 oktober 1870 te Loon op Zand trouwen met Johan Adam Schoppe:

Bij dat huwelijk worden twee kinderen erkend: Johan Adam, geboren 's-Hertogenbosch 20 september 1867 en Johannes, geboren Loon op Zand 2 mei 1870.

De echtelieden Schoppe/van Zelst zijn op 8 april 1872 te Cappellen (B) nog ouders geworden van een dochter Maria Elisabeth. Kort na haar geboorte hebben zij zich weer gevestigd te Loon op Zand met drie kinderen en vertrekken op 19 juli 1873 naar Cappellen (bevolkingsregister Loon op Zand 1860-1890, inv. nr. 22, Kaatsheuvel, N-S, blad 1411):

Vrouw wordt eerst vier keer ongehuwd moeder, daarna nog vier keer gehuwd moeder (2)

 (vervolg)

Het eerste kind uit hun huwelijk, zoon Anthonius, wordt op 2 juni 1834 te Middelburg geboren, de moeder heet dan Maria Bezotte, vader is mobiele schutter:

Anthonius overlijdt aldaar op 5 februari 1835 als van Antonius van Hilvoort, vader Petrus is dan schoenmaker:

 Het tweede kind, zoon Gerardus, wordt op 22 december 1837 te 's-Hertogenbosch geboren:

 

Hij overlijdt aldaar op 27 december 1837:

 Het derde kind, een doodgeboren zoon, overlijdt  te  's-Hertogenbosch op 14 augustus 1838:

In 1840 worden Petrus van Helvoort en zijn echtgenote en dochter Cornelia in 's-Hertogenbosch in het volkstellingsregister vermeld (wijk D nummer 336).

Het vierde kind, zoon Petrus, wordt op 30 juni 1840 te 's-Hertogenbosch geboren:

Hij overlijdt aldaar op 20 juni 1847:

Na het overlijden van deze Petrus is er nog slechts één kind in leven: Cornelia Pieternella van Hellevoort.

Zij trouwt op 7 februari 1857 te 's-Hertogenbosch met Hendrikus Sprenger:

 

Haar ouders wonen dan beiden te 's-Hertogenbosch, vader is arbeider, moeder is zonder beroep.

Petrus van Helvoort overlijdt aldaar op 17 februari 1858:

Zijn weduwe Joanna Maria Mesotte overlijdt aldaar op 7 januari 1866:

Hun dochter Cornelia Pieternella overlijdt als Cornelia Petronella Hellevoort (zonder van) aldaar op 23 december 1891, en is weduwe van Hendricus Sprenger, die op 1 november 1882 te 's-Hertogenbosch was overleden:

Vrouw wordt eerst vier keer ongehuwd moeder, daarna nog vier keer gehuwd moeder (1)

Joanna Maria Mesotte wordt op 28 april 1798 te 's-Hertogenbosch gedoopt. Zij zal acht keer moeder worden. Van de acht kinderen is er slechts één volwassen geworden. Op 13 november 1826 wordt te 's-Hertogenbosch haar eerste kind geboren, een dochter Gerdina:

De aangifte van haar geboorte geschiedt door Petrus van Helvoort, korporaal bij de tweede afdeling Infanterie, oud 26 jaar, die verklaart de vader te zijn van het kind. Gerdina krijgt dus de achternaam van Helvoort.

Joanna Maria Mesotte vertrekt op 29 september 1828 met haar dochter Gerdina naar Bergen op Zoom (Volkstellingsregister 's-Hertogenbosch, wijk D nummer 265 en register van vertrek van 's-Hertogenbosch van 1828, folio 25v).

In Bergen op Zoom wordt zij voor de tweede keer ongehuwd moeder op 15 maart 1829, van een zoon Joseph, haar achternaam wordt dan gespeld als Miesotten:

Kort na de geboorte van Joseph zal Joanna Maria teruggekeerd zijn naar 's-Hertogenbosch, want in 1830 woont zij met haar twee kinderen Gerdina van Helvoort en Joseph Mesotte te 's-Hertogenbosch (Volkstellingsregister wijk D nummer 336).

Joanna Maria wordt aldaar op 9 december 1830 voor de derde keer ongehuwd moeder, van een zoon Johannes Nicolaas:

Het jaar 1831 wordt een rampjaar voor Joanna Maria. In dat jaar overlijden te 's-Hertogenbosch haar drie kinderen.

Op 31 januari 1831 overlijdt zoon Johannes Nicolaas Mesotte:

Op 1 september 1831 overlijdt zoon Joseph Mesotte:

Bijzonder is, dat in de akte als (gedrukt) overlijdensjaar wordt vermeld: een duizend acht een-en-honderd dertig.

Op 7 september 1831 overlijdt dochter Gerdina van Helvoort, haar beide ouders wonen dan te 's-Hertogenbosch:

In deze akte is het (gedrukte) overlijdensjaar een duizend acht honderd een-en-dertig.

In 1833 woont Joanna Maria Mesotte te Vlissingen. Daar bevalt zij voor de vierde keer als ongehuwde moeder op 21 januari 1833, van een dochter Cornelia Pieternella:

De moeder heet Maria Mezotte.

De aangifte van de geboorte geschiedt door Petrus van Hellevoort, schutter bij het derde bataljon Noord-Brabantse schutterij, oud 32 jaar, die verklaart de vader te zijn van het kind. Deze Petrus van Hellevoort is identiek met de Petrus van Helvoort, die in 1826 verklaart de vader te zijn van het eerste kind van Joanna Maria Mesotte.

Joanna Maria Mesotte trouwt op 22 mei 1833 te Vlissingen met Petrus van Helvoort, gedoopt 's-Hertogenbosch 15 juni 1800:

 

Bij dat huwelijk wordt dochter Cornelia Pieternella van Hellevoort erkend en gewettigd, haar achternaam blijft vreemd genoeg van Hellevoort.

(wordt vervolgd)

Overleden op de Kinderdijk te 's-Hertogenbosch (3)

 (vervolg)

In de Noord-Brabander van 28 maart 1846 is de volgende advertentie gepubliceerd:

 

Er wordt een perceel hooiland aan de Paardenkerkhofsteeg verkocht, het is gelegen te 's-Hertogenbosch in sectie F nummer 128 en heet de Drie Morgen.

Hetzelfde perceel wordt in 1901 wederom te koop aangeboden (PNHC van 11 februari 1901): 

Nu heet het perceel "de drie bunder achter de Weidonk".

Sectie F nummer 128 is op het minuutplan van het kadaster terug te vinden (minuutplan als scan beschikbaar op de site van het BHIC):

De Paardekerkhofsteeg loopt van linksonder naar rechtsboven. Het Kinderdijkje begint linksboven.

De exacte ligging van de Kinderdijk  t.o.v. de Sint-Janspoort is moeilijk te bepalen: er is geen verzamelkaart van het minuutplan van 's-Hertogenbosch bewaard gebleven.

Gelukkig zijn er wel schattingskaarten van 1880 bewaard, deze bevinden zich bij het BHIC in toegang 1084: Hypotheekbewaarder 's-Hertogenbosch.

In inv. nr.475 bevindt zich de volgende kaart:

Op deze kaart uit 1880 zijn latere mutaties aangebracht: we zien de Grassofabriek (gebouwd in 1912) aan de Parallelweg en de Veemarkt (Nu Brabanthallen, gebouwd in 1931). We zien, dat de Grassofabriek gebouwd is, op de plaats waar het Kinderdijkje lag.  

Een mysterie is nog onopgelost en dat mysterie staat in de advertentie in de PNHC van 8 juli 1891:

Iemand is een horloge verloren, gaande van Engelen langs Dieze en Kinderdijk, Westwal, Achter den Boomgaard en Vuchterdijk. De Kinderdijk lag aan de Parallelweg op de plaats van de Grassofabriek. Vraag is: Hoe kom ik van Kinderdijk op de Westwal?

De eerste vermelding van de Kinderdijk, die ik heb kunnen vinden, dateert uit 1818. Op 15 september 1818 overlijdt te 's-Hertogenbosch Thomas Cornelis van Rijckevorsel. Na zijn overlijden is een memorie van successie opgemaakt (Memorie van successie, kantoor 's-Hertogenbosch, inv. nr. 2, memorie 173, scan 128 e.v.). De memorie staat niet volledig als scan op de website van het BHIC, maar hij staat gelukkig wel compleet op microfiche (ter inzage bij BHIC en bij het stadsarchief te 's-Hertogenbosch). En op microfiche vinden we onder nummer 20 vermeld: zes en een halve looopensen hooiland, gelegen in het Bossche veld aan den Kinderdijk:

Overleden op de Kinderdijk te 's-Hertogenbosch (2)

(vervolg)

Op 12 augustus 1875 overlijdt te 's-Hertogenbosch op den Kinderdijk Andries Lambertus Berentemfel, hulponderwijzer, 25 jaar, geboren Dordrecht, wonende te Buren:

De aangifte van het overlijden geschiedt door de commissaris van politie en een agent van politie en dat belooft in het algemeen weinig goeds.

De kranten geven meer duidelijkheid: de hulponderwijzer blijkt zelfmoord gepleegd te hebben

Algemeen Handelsblad van 13 augustus 1875:

 Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant (PNHC) van 14 augustus 1875:

Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage van 14 augustus 1875:

Arnhemsche Courant van 17 augustus 1875:

De plaatsbepaling van de Kinderdijk wordt concreter: de Kinderdijk lag in de buurt van het (oude) spoorwegstation, en in de buurt van de Sint-Janspoort en Kerkhofsteeg (lees Paardkerkhofsteeg).

In de krant worden nóg twee personen vermeld, die in de buurt van de Kinderdijk zijn overleden. 

PNHC van 21 april 1859:

J. Martens zal dezelfde zijn als de op 19 april 1859 te 's-Hertogenbosch overleden Adrianus Martens:

De directeur en de ziekenvader van het ziekengasthuis doen aangifte: Adrianus Martens zal dus in het ziekenhuis overleden zijn.

PNHC van 14 juli 1865:

Simons zal dezelfde zijn als de op 10 juli 1865 te 's-Hertogenbosch overleden Christiaan Simons:

Nu wordt ook de Deuterscheweg als liggende in de buurt van de Kinderdijk genoemd. Een concrete plaatsbepaling van de Kinderdijk is er nog steeds niet, maar dat verandert, zie blog van volgende week.

(wordt vervolgd)

Overleden op de Kinderdijk te 's-Hertogenbosch (1)

Eva Amsel wordt op 17 oktober 1828 te Druten ongehuwd moeder van een dochter Daatje:

Zij woont op dat moment te Nijmegen, maar verblijft tijdelijk te Druten.

Eva trouwt op 27 april 1830 te Oss met Jacob van Adelberg, bij welk huwelijk bovengenoemde dochter Daatje wordt erkend, er is echter geen kantmelding van die erkenning vermeld in de geboorteakte:

 

Daatje trouwt op 7 augustus 1855 te Buren met Hartog Meijer van Adelsbergen. Bij de huwelijksbijlagen bevindt zich een afschrift van de geboorteakte van Daatje, die wél van een kantmelding is voorzien: 

 

Waarschijnlijk gaat het hier om het gemeente-exemplaar van de geboorteakte. In het dubbel is blijkbaar de kantmelding vergeten.

Uit het huwelijk van Adelberg/Amsel is op 17 juli 1831 te 's-Hertogenbosch een dochter Betje geboren. Zij trouwt op 16 september 1857 te Amsterdam met Josua Levij de Vries.

Eva Amsel overlijdt op 29 juli 1831 te 's-Hertogenbosch. Haar weduwnaar Jacob van Adelberg trouwt op 20 september 1832 te 's-Hertogenbosch met Hester Levij:

 

Uit dit huwelijk worden zeven kinderen geboren (de eerste zes te 's-Hertogenbosch, het laatste te Engelen):

Joseph geboren 14 augustus 1833, overleden 13 november 1833

Jeannette geboren 3 augustus 1834, zij trouwt te Heusden op 13 mei 1861 met Salomon Jacob Wijnbergen.

Henriette, geboren 25 oktober 1835, overleden 4 juni 1837

Simon, geboren 2 mei 1837, hij trouwt op 2 juli 1861 te Heusden met Anna Menco.

Machiel, geboren 1 februari 1839, hij is twee keer getrouwd. Beide huwelijken vinden waarschijnlijk te Londen plaats. Het eerste huwelijk is met Rachel Handelaar, zij overlijdt te Londen op 8 mei 1890. Het tweede huwelijk is met Johanna Jacobs, geboren Mühlheim 5 oktober 1861 (Bevolkingsregister Amsterdam, overgenomen delen, 1921-1925, deel 60, blad 53).

Isak, geboren 13 november 1840, hij trouwt in Den Haag op 28 april 1875 met Leentje van Leeuwen.

Doodgeboren dochter, geboren en overleden Engelen 16 maart 1843:

Bijzonder is dat van deze doodgeboren dochter een memorie van successie is opgemaakt, vermeldende dat zij noch roerende noch onroerende goederen nalaat (Memories van successie kantoor 's-Hertogenbosch, inv. nr. 61, nummer 94, scan 310 (BHIC)):

Op Oudjaarsdag 1846 slaat het noodlot toe: Jacob van Adelberg en Hester Levy overlijden in de nabijheid van de Kinderdijk te 's-Hertogenbosch:

Vele kranten maken melding van wat er gebeurd is, zoals het Dagblad van 's-Gravenhage van 4 januari 1847:

Het echtpaar laat 6 kinderen na. Zij verhuizen na het tragische ongeluk naar hun oom en tante Hijman Mulder en Kaatje Levie, die in Heusden wonen (Bevolkingsregister Heusden 1849-1859, deel 7 blad 379). In de burgerlijke stand worden die oom en tante anders genoemd: Op 18 mei 1837 trouwen te Heusden Hijman Mulders en Bruijntje Levie.

Uit het krantenbericht wordt niet duidelijk, waar de Kinderdijk precies ligt, maar in ieder geval buiten de Sint-Janspoort. Er is in 1875 nóg een persoon op de Kinderdijk overleden, over wie in het volgende blog meer.

(wordt vervolgd)