Acht en negen getuigen bij Nederduits-Gereformeerde dopen te Willemstad (NB) in de 17e eeuw

Meestal worden er bij dopen in Nederduits-Gereformeerde doopboeken twee getuigen genoemd, soms drie of vier of nog meer, zoals blijkt uit de doopboeken van Willemstad (NB). Als aldaar op 21 maart 1627 Lenart, de zoon van Jan Martens en Maijke Lenaerts wordt gedoopt, worden er acht getuigen vermeld, vier mannen en vier vrouwen:

Bij de doop van Jasperijntken, de dochter van Bartel Meus Berents van Alsmeer en Neesken Matthijs, op 25 juni 1628 worden er zelfs negen getuigen genoemd, zes mannen en drie vrouwen:

Bij de doop van Jan, de zoon van Jan van Eijck en IJtgen Willems op 26 maart 1634 worden er acht getuigen genoemd, zes mannen en twee vrouwen:

U zult zich afvragen, zijn deze aantallen van acht en negen getuigen records? Nee, dat zijn het niet, volgende week twee dopen met elk liefst 14 getuigen!

geboren in IJlst, gedoopt in Haarlem

Op 25 juni 1786 trouwen te IJlst Tjerk Ages Bruinsma en Rijkeltje Rijkels Postma:

Uit hun huwelijk zijn o.a. zoon Rijckel en dochter Hielkje geboren. Zoon Rijckel trouwt als Rijckel Bruinsma op 15 februari 1816 te Harlingen met Rinske Bouwes. Hij is 29 jaar geboren te IJlst en wonend te Haarlem, waar zijn ouders ook wonen:

Zijn doopinschrijving is niet terug te vinden in het doopboek van IJlst.
Dochter Hielkje trouwt als Hielkje Bruijnsma op 2 mei 1827 te Haarlem met Johannes Velthuijzen. Zij is geboren te Haarlem oud 26 jaar en haar ouders wonen te Haarlem:

Haar doopinschrijving is in de jaren 1800-1801 niet terug te vinden in het doopboek van Haarlem.

Wat zou er aan de hand zijn geweest? De huwelijksbijlagen bij beide huwelijken geven de oplossing: Rijckel en Hielkje zijn beiden op 15 februari 1809 gedoopt te Haarlem:

Raadpleging van de doopinschrijving te Haarlem levert nog meer informatie, er blijken nóg enkele kinderen van Tjerk Bruinsma en Rijkeltje Postma op 15 februari 1809 te zijn gedoopt en ook moeder Rijkeltje is op die dag gedoopt:

Ook op 15 februari 1809 wordt gedoopt Pieter Arents, geboren Drachten 7 februari 1769, zoon van Arent Roelofs en Wikke Pieters. Wie dat is en waarom hij op dezelfde dag gedoopt is mij niet duidelijk.

Riekeltje Postma overlijdt op 13 augustus 1829 te Haarlem, in haar overlijdensakte is te lezen dat zij op 1 januari 1759 te IJlst is gedoopt, 1759 zal wel 1758 moeten zijn volgens de doopinschrijving van 1809:

Haar ouders worden in de overlijdensakte niet genoemd, maar worden wél vermeld in de doopinschrijving van 1809.

Tjerk Bruinsma overlijdt op 14 maart 1839 te Haarlem:

Hij zou volgens die akte op 27 maart 1766 in Volheeren provincie Friesland geboren zijn. Welke plaats daarmee wordt bedoeld is mij niet duidelijk.

Toevallig vond ik nog de volgende doopinschrijving van een Friezin te Haarlem, die in Drachten is geboren:
Op 12 oktober 1798 is de bejaarde Fokkje Fokkes, dochter van Fokke Brands en Vroukje Roelofs gedoopt. Zij is op 3 augustus 1776 te Drachten geboren:

Zij trouwt op 18 november 1818 te Haarlem met Gerrit van Kamp. Zij is dan 42 jaar geboren te Drachten. Zij overlegt als geboortebewijs de doopinschrijving van 1798. Hoewel het niet uit de huwelijksakte blijkt, is dit huwelijk door echtscheiding ontbonden bij vonnis van de rechtbank te Amsterdam van 17 december 1829. Fokkje woont dan te Amsterdam en Gerrit verblijft in het tuchthuis te 's-Hertogenbosch. Het vonnis is ingeschreven te Amsterdam op 17 mei 1830. Fokkje overlijdt te Haarlem op 26 februari 1855 als wettig gescheiden echtgenote van Gerrit van Kamp. .

De vraag is: Waarom worden personen in Haarlem gedoopt terwijl ze in Friesland geboren zijn? Een mogelijke reden zou kunnen zijn, dat het om mennonisten (doopsgezinden) gaat, hoewel dat niet uit de doopinschrijvingen blijkt.

Man viert gouden bruiloft met vijfde echtgenote

Of het uniek is weet ik niet, maar het is zeker zeldzaam, dat een man met zijn vijfde echtgenote de gouden bruiloft viert. Het gebeurde met Cornelis Baljon, gedoopt Leiden 13 december 1742:

Hij trouwt vijf maal te Rotterdam. De eerste maal trouwt hij als Cornelis Baljon jongeman geboren Leiden op 26 januari 1762 met Anna van Steereling, weduwe van Michiel Sterkman:

.

  

Haar eerste huwelijk vindt plaats op 21 mei 1754 te Rotterdam, zij heet dan Anna van Steerling.

Anna is op 13 december 1768 begraven.

Uit haar tweede huwelijk:

1 Maria gedoopt 13 juli 1762
2 Pieter gedoopt 22 december 1763
3 Abram gedoopt 19 oktober 1766

Cornelis trouwt 2 op 16 januari 1770 met Dirkje Vermeulen, weduwe van Johannes Wintheuvel:

Haar eerste huwelijk vindt plaats op 25 augustus 1761, de bruidegom heet dan Johannes Wilhelmus Windheuvel

Dirkje is op 18 februari 1771 begraven.

Uit haar tweede huwelijk:

4 Maria, gedoopt 18 oktober 1770

Cornelis trouwt 3 op 30 april 1771 met Lammertje Chareldorp, weduwe van Dirk de Koning.

Haar eerste huwelijk vindt plaats op 9 februari 1768, zij heet dan Lammertje Saerendorp:
Lammertje is op 4 juli 1776 begraven.

Uit haar tweede huwelijk:

5 Bernardus, gedoopt 16 februari 1772

Cornelis trouwt voor de vierde keer op 9 september 1777 met Johanna van der Snel, weduwe van Andries Sijbrands:

Haar eerste huwelijk vindt plaats op 13 september 1763.


Johanna is op 27 december 1777 begraven. Uit  haar tweede huwelijk zijn geen kinderen geboren.

Het vijfde huwelijk van Cornelis vindt plaats op 9 maart 1779. De bruid is Trijntje van Wijngaarden, jongedochter:

Uit dit huwelijk:

6 Barend gedoopt 13 januari 1780
7 Pieter gedoopt 6 september 1781
8 Cornelis gedoopt 21 augustus 1783
9 Kaatje gedoopt 2 november 1784
10 Cornelis gedoopt 21 november 1786
11 Wilhelmus gedoopt 10 maart 1789
12 Johannes gedoopt 21 augustus 1791
13 Maria Jacoba gedoopt 9 maart 1794
14 Abram gedoopt 31 juli 1796
15 Jacob gedoopt 13 mei 1798
16 Leena gedoopt 24 augustus 1800
17 Isak gedoopt 29 augustus 1802
18 Leendert gedoopt 30 maart 1806

Cornelis had dus 18 kinderen uit vier huwelijken (het vierde huwelijk bleef kinderloos).

Naar aanleiding van het gouden huwelijk verschijnt het volgende bericht in de Rotterdamsche Courant van 10 maart 1829:

Het bericht wil ons doen geloven, dat er uit het vijfde huwelijk 17 kinderen zijn geboren, maar dat is niet zo: het waren er "slechts" 13.

Na Cornelis' overlijden plaatste zijn weduwe de volgende advertentie in de Rotterdamsche Courant van 12 maart 1829:

Cornelis Baljon overlijdt op 9 maart 1829 te Rotterdam:

Zijn weduwe overlijdt op 5 februari 1833 te Rotterdam:

6 x 2 redenen voor wijziging van een voornaam (6 en slot)

11 Kind genoemd naar oom met bedenkelijke reputatie

Op 31 maart 1894 wordt te Leeuwarden geboren: Josephus Johannes, zoon van Jan van Borssum Waalkes en van Anna Wilhelmina de Vries:

Uit de kantmelding blijkt dat de voornamen bij vonnis van de rechtbank van Leeuwarden van 13 mei 1901 zijn gewijzigd in Bouricius. De reden blijkt uit het vonnis dat in het geboorteregister van Leeuwarden is ingeschreven:

Het kind is genoemd naar een oom, die een slechte naam heeft. Daarom is de naam van het kind gewijzigd.

12 Opa wil dat kleinzoon naar hem genoemd wordt

Op 12 oktober 1877 is te Leiden geboren: John, zoon van Jan Herman Mari Waldorp en van Madelon Sophia Elisabeth Philips:

Uit de kantmelding blijkt dat bij vonnis van de rechtbank van Den Haag van 22 februari 1878 de voornaam van het kind wordt gewijzigd in Johannes Abel Adrianus, niet geheel toevallig de voornamen van de grootvader van vaderszijde, zoals blijkt uit het vonnis ingeschreven in het geboorteregister van Leiden van 1878:

Uit het vonnis blijkt dat de opa van vaderskant het op prijs zou stellen, als zijn kleinzoon naar hem genoemd wordt en dat is dan ook gebeurd.

6 x 2 redenen voor wijziging voor een voornaam (5)

9 kind genoemd naar oma van vaderskant en niet naar die van moederskant

Op 10 november 1876 trouwen te Kerkwijk Catharinus van de Werken en Geertruida van Ballegooijen:

Uit hun huwelijk wordt op 28 juli 1878 te Zaltbommel een dochter Odilia geboren:

Uit de kantmelding blijkt, dat al zeer snel, nl. bij vonnis van de rechtbank van 14 augustus 1878 het kind andere voornamen krijgt, nl. Cornelia Jacoba. Uit het vonnis ingeschreven in het geboorteregister van Zaltbommel van 1878 blijkt, wat daar de reden van is:

De ouders van Odilia hebben haar die naam gegeven, zonder de familie te raadplegen, volgens het aloud gebruik om de oudste dochter naar de grootmoeder van vaderszijde te noemen. De grootouders van moederszijde beweren dat het kind naar de grootmoeder van moederszijde had moeten worden genoemd. Het eerste kind van hun schoonzoon en dochter werd immers ook reeds Odilia genoemd, maar is doodgeboren. Daarom hebben de ouders hun volgende kind ook weer Odilia genoemd. Om de lieve vrede in de familie te bewaren, wordt de voornaam van Odilia gewijzigd in Cornelia Jacoba naar de grootmoeder van moederszijde (die overigens Cornelia Wilhelmina heette).
Merkwaardig is wel, dat het doodgeboren kind, waar in het voorgaande sprake van is, van het mannelijk geslacht was, zoals blijkt uit het overlijdensregister van 1877 van Zaltbommel (moeder is op 26 augustus 1877 van een doodgeboren zoon bevallen):

10 naturalisatie

Op 9 april 1893 is te Vlissingen geboren Gerardus Wilhelmus, zoon van Willem Johannes Wisse en Jeannette Jacqueline Hendrikse:

Uit de kantmelding blijkt dat bij verklaring van naturalisatie van 13 november 1960 te Los Angeles de voornamen zijn gewijzigd in Tom. De kantmelding is pas op 14 mei 1976 ingeschreven.

6 x 2 redenen voor wijziging van een voornaam (4)

7 Kind heeft roepnaam van oma gekregen in plaats van haar officiële voornamen

Op 27 oktober 1869 trouwen te Arnhem Johannes den Bok en Rika van der Vleut:

Uit hun huwelijk wordt op 26 september 1870 te Arnhem een dochter Naatje geboren:

Uit de kantmelding blijkt dat bij vonnis van de rechtbank van Arnhem van 11 november 1889 het kind andere voornamen heeft gekregen: Naatje wordt Anna Margaretha. De reden blijkt uit het vonnis dat in het geboorteregister van 1889 van Arnhem is ingeschreven:

De bedoeling van de ouders was om het kind te noemen naar de grootmoeder van moederskant Anna Margaretha Jurjaans. Zij werd in het dagelijks leven Naatje genoemd. Daarom kreeg het kind Naatje als voornaam. Later is gebleken dat de officiële voornamen van oma Anna Margaretha waren en daarom heeft het kind alsnog in 1889 deze voornamen als voornamen gekregen.

8 Achternaam als voornaam

We hebben een soortgelijk geval al eerder behandeld. Toen werd de achternaam die als voornaam werd gebruikt geroyeerd, maar in het nu volgende geval is er een creatievere oplossing bedacht. Op 27 januari 1829 is te Leeuwarden geboren: Charles Ambroise Dardenne, zoon van Jan Dirks Ankringa en Elisabeth Maria Dardenne, de derde voornaam van het kind is de achternaam van de moeder:

De boreling zelf dient in 1879 een verzoek in, om de voornaam Dardenne als geslachtsnaam aan te nemen, waardoor hij en zijn wettige nakomelingen in het vervolg als achternaam Dardenne Ankringa dragen, zoals blijkt uit het bericht in de Nederlandsche Staatscourant van 10 januari 1879:

Zijn verzoek is ingewilligd en bij Koninklijk Besluit van 20 januari 1880 wordt zijn achternaam Dardenne Ankringa. Het Koninklijk Besluit is in 1880 in het geboorteregister van Leeuwarden ingeschreven:

Feitelijk komt het er op neer, dat de derde voornaam bij de achternaam is gevoegd waardoor de boreling én nieuwe voornamen (Charles Ambroise)  én een nieuwe achternaam (Dardenne Ankringa) kreeg.