Onwettig kind blijft ondanks erkenning onwettig

Op 13 september 1818 wordt te Voorst geboren: Hendrik Pannekoek, onwettige zoon van Elsjen Arents Loois, dienstmeid, wonende bij Geerlig Hendriks Pannekoek:

Nog geen maand later trouwen op 10 oktober 1818 te Voorst de weduwnaar Geerlig Pannekoek en Elsjen Loois:

 

Bij dat huwelijk wordt genoemd kind Hendrik Pannekoek erkend. In de geboorteakte van Hendrik is van die erkenning geen melding gemaakt en dus blijft Hendrik Pannekoek Loois een onwettig kind, terwijl hij eigenlijk sinds het huwelijk van zijn moeder Hendrik Pannekoek Pannekoek heet.

Uit de bijlagen bij de huwelijksakte blijkt dat Geerlig en Elsjen bij hun geboorte nog niet de achternamen Pannekoek en Loois hebben:

Geerlig is op 1 maart 1765 te Nijbroek gedoopt als zoon van Hendrik Gerrits en Maria Hermens

Elsjen is op 20 augustus 1792 te Apeldoorn geboren als dochter van Arent Aalberts en Hestertjen Loois: 

Uit de bijlagen blijkt ook dat de eerste vrouw van Geerlig Pannekoek, Jenneke Nuijen op 20 november 1807 te Nijbroek is overleden:

Geerlig Pannekoek is op 23 april 1825 te Voorst overleden: 

Elsje Loois is op 4 februari 1837 te Apeldoorn overleden:

Hendrik Pannekoek Loois trouwt op 23 september 1846 te Utrecht met Carolina van Olderen:

Hij overlegt een extract van zijn geboorteakte, waaruit blijk dat hij op 13 september 1818 te Voorst is geboren als Hendrik Pannekoek, zoon van Elsjen Arents Loois

In de huwelijksakte wordt niets meegedeeld over de vader van de bruidegom.

Bij dit huwelijk worden twee kinderen erkend: Hendrik, geboren Utrecht 18 augustus 1844 en Cornelis Johannes, geboren Utrecht 21 mei 1846.

Zoon Cornelis Johannes overlijdt op 15 juli 1849 te Utrecht als Cornelis Johannes Pannekoek Loois.

Zoon Hendrik trouwt als Hendrik Pannekoek Loois op 8 juli 1874 te Utrecht met Johanna Snik.

Er zijn nóg twee zoons van het echtpaar Loois/van Olderen getrouwd, beiden met de achternaam Pannekoek Loois:

Rijnier, geboren Utrecht 26 november 1853, trouwt aldaar op 7 augustus 1878 met Maria Joolen.

Rijk, geboren Utrecht 7 januari 1859, trouwt aldaar op 1 december 1880 met Gijsberta Geursen.

Een uniek geval van bigamie (1)

In de burgerlijke stand komen we regelmatig nietigverklaringen van huwelijken vanwege bigamie van bruidegom of bruid tegen. In het hiernavolgende zal ook zo'n geval besproken worden, maar het gaat hier vermoedelijk om een unieke zaak. Wat er zo speciaal is aan deze zaak, zal hierna duidelijk worden.

De geschiedenis begint met Aalbert Heiwegen, geboren Ede 1 oktober 1890, die op 15 november 1912 te Barneveld trouwt met Cornelia Jansen, geboren Barneveld 31 mei 1893:  

Bij dat huwelijk worden twee kinderen door bruidegom en bruid erkend nl. Cornelis, geboren Barneveld 6 februari 1910 en Cornelia, geboren Barneveld 13 januari 1912.

Vijf en twintig jaar later trouwt Aalbert Heiwegen op 11 december 1937 te Elst met Geertruida Goris, geboren Ottersum 15 december 1895, zonder weduwnaar te zijn van Cornelia Jansen of van haar gescheiden te zijn:

Bij dat huwelijk worden vier kinderen erkend door bruidegom en bruid: Maria Geertruida, geboren Beemster 14 maart 1920; Teunis Albert Antonius, geboren Apeldoorn 5 april 1925; Christina, geboren Voorst 18 mei 1927 en Maarten, geboren Elst 12 november 1932. 

Al vrij snel na het huwelijk heeft de rechtbank geconstateerd, dat er sprake is van bigamie. De kranten hebben er vol van gestaan, hier volgt een selectie van de berichten:

Telegraaf van 23 december 1937:

 Maasbode van 19 januari 1938:

 Arnhemsche Courant van 19 januari 1938:

 

 Nieuwe Apeldoornsche Courant van 19 januari 1938:

  

De officier van justitie eist een gevangenisstraf van vier maanden. De uitspraak volgt op 1 februari 1938.

Het vonnis luidt: 39 dagen gevangenisstraf (Maasbode van 2 februari 1938):

(wordt vervolgd)

32-jarige man trouwt met 13-jarig zwanger meisje

Op 19 november 1864 vindt te Voorst het huwelijk plaats tussen de 32-jarige Johan Dirk Wandscheer en de 13-jarige Maria Elisabeth Geerligs. Een scan van de huwelijksakte is niet beschikbaar via Familysearch, daarom in plaats daarvan de huwelijksafkondigingen van 6 en 13 november 1864:

Omdat de bruid nog maar 13 jaar is, krijgt ze huwelijkstoestemming van de Koning:

Uit de huwelijksbijlagen blijkt dat de bruid Maria Elisabeth Geerligs op 21 november 1850 te Voorst is geboren:

Bruidegom Johan Dirk Wandscheer is op 20 oktober 1832 te Voorst geboren:

De kranten besteedden aandacht aan dit huwelijk, zoals de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 24 november 1864:

   

Uit het bericht blijkt, dat de bruid in gezegende omstandigheden verkeert, ofwel: de bruid is zwanger

Op 11 februari 1865 wordt te Voorst zoon Gerrit Jan geboren, in de Arnhemsche Courant van 16 februari 1865 wordt van deze bijzondere gebeurtenis melding gemaakt:

 

 

In Nederland worden er van dit echtpaar nog drie kinderen geboren:

Johan Hendrik, geboren Voorst 11 oktober 1866

Gerritje, geboren Apeldoorn 29 mei 1869

Doodgeboren dochter, geboren en overleden Apeldoorn 14 augustus 1871

Kort hierna emigreert het echtpaar naar de Verenigde Staten, alwaar nog de volgende negen kinderen worden geboren, allen te Sioux Center:

Maria Elisabeth, geboren 1 maart 1874

Jacob, geboren 7 november 1875

Daatje, geboren 4 juli 1877

Daniel, geboren 7 mei 1879

Gerrit, geboren 16 december 1880

Henrietta, geboren 6 oktober 1882

Rena, geboren 14 mei 1884

Evert, geboren 2 maart 1886

Benjamin, geboren 12 februari 1888

Maria Elisabeth Geerligs overleed op 20 juli 1892 te Sioux Center. Johan Dirk Wandscheer overleed aldaar op 23 januari 1913. 

Zie voor meer informatie:

https://nl.findagrave.com/memorial/91119120/benjamin-wandscheer