Het huis de Bossche Koek te Haarlem in de 18e en 19e eeuw (1)

Op zoek naar advertenties voor Bossche koek in oude kranten, kom ik de eerste advertentie pas tegen in 1814. Merkwaardig genoeg wordt er in de 18e eeuw al wél een huis vermeld te Haarlem, dat de Bossche Koek heet.

De eerste vermelding is van 17 maart 1751 in de Leijdsche Courant:

Bij Wouter van der Weijden, Kruijde-Tuijnier te Noordwijk, zijn te Koop een en twee Jaarige allerbeste ASPERSIE-PLANTEN het honderd 1 Gulden en ook allerbeste AARDBEIJE-PLANTEN, het honderd 6 Stuiv.: staande Zaturdags op de Blommarkt tot Leijden en 's Maandags in de Spekstraat voor 't Huijs van den Heer Adrianus Hoefnagel in de Bossekoek tot Haarlem

Deze advertentie wordt vaak herhaald, maar er wordt niet altijd de huisnaam vermeld.

Dat gebeurt nog wel in de Leijdsche Courant van 25 maart 1757:

By Wouter van der Weijden, Kruide-Tuinier te Noordwijk, zijn te bekomen extra beste ASPERSIE-PLANTEN, één-Jaarige en twee-Jaarige  het 100 planten 1 Gld. :  en extra beste tamme AARDBIJE-PLANTEN, het 100 Planten 6 Stuivers: Hij staat ' s Maandags 'voor het huis van Monsr. Adrianus Hoefnagel in de Spekstraat in de Bossekoek tot Haarlem en Zaturdags op de Blommarkt te Leyden.

 

Over de eigenaar Adrianus Hoefnagel heb ik geen relevante info kunnen vinden. 

Na 1757 is het een tijd stil, totdat in 1771 het huis te koop wordt aangeboden (Opregte Haarlemsche Courant van 1 augustus 1771): 

Uit de hand te koop, in Haarlem, met of zonder de Winkel-Gereedschappen:  Het van Ouds vermaarde Neeringrijk, sterk en welgebouwd HUIS en ERVE, genaamd De BOSSEKOEK, voorzien met een groot voorhuis, drie fraaije Beneeden-Vertrekken en een groote Zaal, 2 Binnen-Plaatsen, 2 Kelders, de voorste geschikt tot de Neering, met groote gemetzelde Olibakken, de Zolders desgelyks tot de Kruideniers-Negotie aangelegd, welke Neering in dat Huis, van onheuglijke tijd, zeer florissant is gedaan, en nog met goed Succes gecontinueert word; onder dat Perceel is nog begreepen  een Achter-Huis en Erve, 't welk apart verhuurt wordt, uitkomende in de Guldenbergs-Poort. Ymand nader onderrichting begeerende, adresseere zig bij den Drukker deezer Courant.

 

 Helaas wordt geen naam van de eigenaar vermeld.

Dan horen we weer een tijd niets, totdat in 1798 het huis wederom te koop wordt aangeboden (Opregte Haarlemsche Courant van 24 februari 1798):

Uit de hand te Koop: Een hegt sterk en weldoortimmerd HUIS, met deszelfs PAKHUIS daaragter, genaamd DE RAAP of BOSSCHE KOEK, staande in het best van de Stad Haarlem, waarin de Kruideniers-Affaire onheuchelijke jaaren in is gedaan, en nog met goed succes word gecontinueerd; te bevragen bij den Eigenaar in het voornoemde Huis. 

Ook nu wordt geen naam van de eigenaar vermeld.

In 1802 is het huis te huur (Opregte Haarlemsche Courant van 8 mei 1802):

Tegen Augustus aanstaande te Huur: Een HUIS en KRUIDENIERS-WINKEL, genaamd de Bosse Koek, staande en gelegen in de Spekstraat te Haarlem,  zijnde die Affaire aldaar onheuglijke Jaaren met goed Succes gedaan, en wordt nog gecontinueerd, te bevraagen bij W. de Bruin, tusschen de Paalen te Haarlem voornoemt

Inlichtingen over de huur zijn te bekomen bij W. de Bruin, zoals later zal blijken de eigenaar van de Bossche Koek.

In 1809 is het huis wederom te huur (Opregte Haarlemsche Courant van 16 november 1809):

Te huur: Een schoon sterk en weldoortimmerd HUIS en ERVE, staande en gelegen in de Spekstraat te Haarlem, genaamd de Bossche Koek, waarin de Kruideniers- Winkel meer dan honderd Jaren is gedaan, en nog met veel succes gecontinueerd wordt; Kunnende aanvaard worden met den 1sten Mei 1810. Te bevragen bij Willem de Bruin, tusschen de Paaltjes

Inlichtingen zijn in te winnen bij Willem de Bruin.

Wie was deze Willem de Bruin?

Willem de Bruin is op 26 april 1750 te Leiden gedoopt. Hij wordt te Haarlem driemaal ongehuwd vader van kinderen, die hij verwekt heeft bij Elisabeth Tijssen:

1 Cornelis, geboren 29 november 1774, gedoopt 2 december 1774

2 Gidia, geboren 10 april 1777, gedoopt 18 april 1777

3 Maria, geboren 10 april 1777, gedoopt 18 april 1777

Willem de Bruin trouwt op 6 december 1778 te Haarlem met Elisabeth Tijssen:

Dochter Gidia gaat op 10 november 1799 te Haarlem in ondertrouw met Dirk Pieter van der Laan:

Uit dit huwelijk zijn te Haarlem geboren:

1 Willem Hendrik, geboren 28 augustus 1800, gedoopt 24 augustus 1800

2 Elizabeth Willemina, gedoopt 19 juli 1801

3 Maria Cornelia, geboren 23 augustus 1802, gedoopt 25 augustus 1802

4 Willem, geboren 2 september 1804, gedoopt 5 september 1804

5 Jan Cornelis, geboren 6 januari 1810, gedoopt 10 januari 1810

6 Pieter, geboren 20 oktober 1812 

Gidia de Bruijn overlijdt op 10 september 1831 te Haarlem:

 

Haar weduwnaar Dirk Pieter van der Laan overlijdt aldaar op 26 juli 1847:

 

 

 

 

 

 

 Willem de Bruijn overlijdt op 10 november 1832 te Haarlem, als weduwnaar van Elizabeth Tijssen, geen kinderen, maar wél vast goed nalatend:

 

 

 

 Als Willem overlijdt zijn er nog drie kinderen van zijn dochter in leven:  Elisabeth Willemina, Jan Cornelis en Pieter van der Laan.

(wordt vervolgd)

Drie bijzondere kantmeldingen in de geboorteakte van een kind van een ongehuwde moeder (1)

Anna Maria Clercx is op 6 december 1822 te Amsterdam geboren als dochter van Theodora Clercx:

De geboorteakte bevat drie kantmeldingen:

1  Dit kind is door Harmanus Wilhelmus Hagdorn en Dorothea of Theodora Clercx bij akte voor den notaris Josephus Antonius Hubertus Borret in dato 15 november 1859 te Utrecht te Utrecht voor het hunne erkend 

2  Dit kind is door Harmanus Wilhelmus Hagdorn en Dorothea Clercx bij akte voor den ambtenaar van den burgerlijken stand der gemeente Arnhem in dato 8 december 1859 voor het hunne erkend

3  Blijkens extract uit het register van huwelijken en echtscheidingen der gemeente Harderwijk in dato 16 april 1860 is het kind in deze akte voorkomende met name Anna Maria bij Koninklijke opene brieven in dato 3 maart gewettigd als kind van Harmanus Wilhelmus Hagdorn en Dorothea ook genaamd Theodora Clercx te dien effecte dat genoemd kind in alle opzigten van stonden aan zal worden erkend en beschouwd als eene wettige dochter van de supplianten en genieten al de regten en voorregten aan den staat van wettige kinderen verbonden 

Hoewel het niet uit de kantmeldingen blijkt, lijkt het erop, dat moeder Theodora Clercx na de geboorte van haar dochter Anna Maria Clercx is gehuwd met Harmans Wilhelmus Hagdorn. Merkwaardig is, dat er kort na elkaar in 1859 twee erkenningen hebben plaatsgevonden, in 1860 nog gevolgd door een wettiging.

Wat zou daar de diepere achtergrond van zijn?

En nu de feiten:

Harmanus Wilhelmus Hagdorn, gedoopt Emmerich 12 maart 1798, trouwt te Harderwijk op 13 juli 1826 met Dorothea Clercx, gedoopt Neerpelt 28 augustus 1796:

 

De voorechtelijke dochter Anna Maria Clercx van de bruid wordt niet erkend bij dit huwelijk. Die erkenning kan alsnog plaatsvinden en wel door een brief van wettiging afgegeven door de Koning, en dat is blijkbaar alsnog gebeurd en wel pas in 1860, maar wél nadat het kind tweemaal in 1859 erkend is, een keer bij notariële akte in Utrecht en een keer bij inschrijving van de akte van erkenning in het geboorteregister van Arnhem. Deze twee laatstgenoemde erkenningen hadden nooit mogen plaatsvinden.

De akte van erkenning dd. 8 december 1859 (uit het geboorteregister van Arnhem):

De brief van wettiging dd. 16 april 1860:

Merkwaardig genoeg wordt in deze brief van wettiging wél verwezen naar de erkenning van 15 november 1859, maar niet naar die van 8 december 1859!

Uit het huwelijk Hagdorn-Clercx zijn vier kinderen geboren:

1 Helena Anna Maria Elisabeth, geboren Harderwijk 28 maart 1827, zij trouwt te Venlo 24 oktober 1854 met Hendrik Hoefnagel, geboren Arnhem 19 augustus 1822

2 Lodovicus Michael Johannes, geboren Harderwijk 23 juni 1829, overleden Arnhem 15 januari 1848

3 Johannes Hubertus Henricus, geboren Huissen 5 augustus 1831, overleden Arnhem 20 augustus 1846

4 Johanna Theresia, geboren Huissen 29 augustus 1833, zij trouwt te Doesburg op 29 april 1868 met Franciscus Christianus Pascal, geboren Doesburg 9 september 1832. Hij overlijdt in Den Haag op 11 maart 1899, zij overlijdt aldaar op 17 januari 1913.

Dorothea Clercx overlijdt op 16 juli 1869 te Doesburg. 

Harmanus Wilhelmus Hagdorn overlijdt op 19 juli 1884 te Nijkerk.

De late erkenning in 1860 van Anna Maria Clercx heeft waarschijnlijk iets te maken met het voorgenomen huwelijk van Anna Maria Hagdorn in 1860 te Nijkerk. De ambtenaar van de burgerlijke stand aldaar heeft blijkbaar geconstateerd, dat de erkenningen van Anna Maria in 1859 niet rechtsgeldig zijn en vervangen dienen te worden door een brief van wettiging. Pas nadat de brief van wettiging in 1860 in het huwelijksregister van Harderwijk is ingeschreven kon het huwelijk plaatsvinden.

(wordt vervolgd)