donderdag 18 april 2019

Erkening van een vondeling bij een huwelijk (1)

Of het uniek is weet ik niet, maar het zal toch maar zelden zijn voorgekomen, dat een vondeling bij een huwelijk wordt erkend. De geschiedenis begint met Wilhelmina Satter, geboren Vught 16 februari 1852. Zij verlaat op 14 september 1875 haar geboorteplaats en vertrekt naar Breda. Dan is het enige tijd stil tot 1877, wanneer het volgende bericht verschijnt in de Arnhemsche Courant van 4 augustus 1877:


Een 24-jarige vrouw W.S. afkomstig uit Vught is te Brussel bevallen van een kind en heeft dat kind te Breda te vondeling gelegd. Dat is een strafbaar feit en de rechtbank eist een gevangenisstraf van zes maanden (Provinciale Noord-Brabantsche en 's-Hertogenbossche Courant van 18 september 1877):


De uitspraak is enige tijd later, W.S. wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf van 3 maanden en een geldboete van 8 gulden (PNHC van 25 september 1877):


In de krantenberichten wordt de moeder steeds met W.S. aangeduid. Uit het gevangenisregister van 's-Hertogenbosch is echter duidelijk geworden dat het om genoemde Wilhelmina Satter gaat:


De vondeling is op 30 juli 1877 te Breda gevonden en heeft de naam Jan Haver gekregen:


(wordt vervolgd)

donderdag 11 april 2019

Kind krijgt achternaam van vader, daarna van moeder en dan wederom de achternaam van de vader

Op 9 februari 1907 is te Roosendaal geboren: Arthur, zoon van Charles Louis de Pauw en Marie Louise Tanghe:


Op 21 juni 1910 wordt Jeanne, de zus van Arthur, te Roosendaal geboren:


Op 22 november 1916 wordt te Roosendaal nóg een kind geboren van het echtpaar de Pauw/Tanghe, Maurice Albert, de vader is dan wegens ziekte verhinderd aangifte te doen:


De geboorteakte van Maurice Albert bevat twee bijzondere kantmeldingen. De eerste betreft een vonnis van de arrondissementsrechtbank te Breda van 18 juni 1943 waarbij de geboorteakte wordt verbeterd: Maurice Albert is geboren als zoon van de ongehuwde Marie Louise Tanghe. Hij heet dus voortaan Maurice Albert Tanghe. De tweede kantmelding betreft een Koninklijk Besluit van 10 november 1960 waarbij de achternaam van Maurice Albert wordt gewijzigd in de Pauw. Maurice Albert krijgt dus de achternaam terug, die hij bij zijn geboorte had.

Maar dat is nog niet het einde van het verhaal. Op 8 september 1920 wordt te Roosendaal geboren Nestor, de natuurlijke niet-erkende zoon van Marie Louise Tanghe. Hij trouwt te Roosendaal op 8 september 1942 met Alida Lucie Marie Roovers:


Getuige bij het huwelijk is de 35-jarige Arthur de Pauw, halfbroeder van de bruidegom.

Op 24 augustus 1943 trouwt te Roosendaal Maurice Albert Tanghe met Cornelia Hellemons. In de marge is een verwijzing naar het Koninklijk Besluit van 10 november 1960 waarbij de achternaam van de bruidegom is gewijzigd in de Pauw. Getuigen bij dit huwelijk zijn de 22-jarige Nestor Tanghe en de 36-jarige Arthur de Pauw, de familierelatie van deze getuigen met de bruidegom of bruid wordt helaas niet vermeld.


Charles Louis de Pauw overlijdt op 4 maart 1948 te Vught als echtgenoot van Marie Louise Tanghe:


Wat is hier aan de hand geweest?

Het bevolkingsregister van Roosendaal leert ons dat Charles Louis de Pauw op 28 november 1872 te Gendbrugge is geboren, zijn echtgenote Marie Louise Tanghe is op 6 september 1884 te Roubaix geboren. Zij vestigen zich op 7 november 1906 komend van Tilburg in Roosendaal. Zij hebben dan twee kinderen: Robert Charles, geboren 24 mei 1902 te Brussel-Ellerbeek en Josephine Julie, geboren te Brussel-Koekelberg 1 december 1904. Er wordt ook een trouwdatum vermeld: er lijkt te staan: Heist aan Zee 10 juni 1901. Later zijn de kinderen Arthur en Jeanne ook ingeschreven in het bevolkingsregister (Bevolkingsregister Roosendaal 1900-1909 P-Q blad 181).
In de index op het bevolkingsregister van Roosendaal wordt nog vermeld dat het huwelijk is ontbonden door echtscheiding te Molenbeek-St. Jean op 1 september 1911. Bovengenoemde overlijdensakte van Charles Louis de Pauw vermeldt echter, dat hij echtgenoot is van Marie Louise Tanghe.
Het bevolkingsregister van Tilburg vermeldt dat de echtelieden zich daar met twee kinderen hebben gevestigd op 17 juli 1910 komend van Brussel. Als geboorteplaats van de beide kinderen wordt dan Brussel vermeld (bevolkingsregister Tilburg 1900-1910 deel 1531 blad 253).

Waarschijnlijk zijn de echtelieden de Pauw/Tanghe dus in 1911 gescheiden. Waarom zoon Maurice Albert dan eerst de achternaam van zijn vader krijgt, vervolgens die van zijn moeder en daarna wederom de achternaam van zijn vader is vooralsnog onduidelijk.

donderdag 4 april 2019

Cornelia IJpelaar uit Loon op Zand kreeg na 88 jaar toch nog de juiste voornaam

Cornelia IJpelaar werd op 30 maart 1872 te Loon op Zand geboren. Zij trouwde op 15 mei 1906 te Loon op Zand met Jacobus van Zon:


In de bijlagen bij de huwelijksakte bevindt zich een afschrift van haar geboorteakte:



En dat afschrift is niet juist.
Wanneer we immers de geboorteakte bekijken, blijkt dat er op 30 maart 1872 geen dochter Cornelia is geboren, maar een zoon Cornelis!:



Ook in het dubbelexemplaar van de geboorteakte staat duidelijk vermeld dat er een zoon Cornelis is geboren:


In de marge is vermeld, dat volgens aanwijzing van de officier van justitie van 1 februari 1960 de naam van het kind wordt gewijzigd in Cornelia en het geslacht in vrouwelijk. De wijziging is op 13 april 1960 ingeschreven en Cornelia heet dus sinds 13 april 1960, zij is dan inmiddels 88 jaar, officieel Cornelia. Wat de aanleiding tot deze correctie is geweest vermeldt de historie niet.

In het bevolkingsregister van Loon op Zand over de jaren 1860-1890 deel T-Z blad 1852 wordt het kind aanvankelijk Cornelis genoemd. De naam Cornelis is later gewijzigd in Cornelia:



Men wist dus blijkbaar toen al, dat er een fout is gemaakt, en heeft de fout wél in het bevolkingsregister gecorrigeerd, maar niet in de geboorteakte!

In het bevolkingsregister van Loon op Zand over de jaren 1890-1920 deel W-Z blad 3527 wordt Cornelia gewoon als dochter genoteerd:


Jacobus van Zon overleed op 4 mei 1930 te Loon op Zand:


Cornelia IJpelaar overleed op 21 april 1962 te Loon op Zand:


donderdag 28 maart 2019

Is het nu Murraij of Murray?

Op 17 mei 1904 trouwden te Berlicum: Gijsbertus Thomas Cornelus Murraij, burgemeester van Engelen, en Mechtilda Maria Godschalx:


Uit hun huwelijk worden te Engelen drie kinderen geboren, allen zoons. De jongste zoon, Gijsbertus Johannes Corstianus, geboren 10 oktober 1910, overlijdt reeds op 13 november 1910:


De vader van de drie kinderen overlijdt op 9 januari 1936 te Engelen:


De achternaam Murraij wordt tot dan steeds gespeld met puntjes op de ij. De moeder van de drie kinderen overlijdt op 1 oktober 1956 te 's-Hertogenbosch:


Nu wordt de achternaam gespeld als Murray.

Ook als de beide in leven gebleven zijnde zoons overlijden wordt de achternaam gespeld als Murray.
Zoon Nicolaas overlijdt te 's-Hertogenbosch op 7 september 1993:


Zoon Henricus overlijdt op 22 augustus 1992 te Hilvarenbeek:


Is dat nu zo bijzonder, dat de ene keer puntjes op de ij staan en de andere keer niet? Ja, dat is het als we de geboorteakten van Nicolaas en Henricus vergelijken:

Nicolaas Henricus Joseph is op 31 maart 1905 te Engelen geboren en Henricus Nicolaas Gijsbertus is op 11 december 1908 te Engelen geboren:


In de geboorteakte van Henricus is vermeld, dat de achternaam op 22 juni 1973 is gewijzigd in Murray, de puntjes zijn dus van de ij verdwenen. Zo kan het dus gebeuren, dat sinds 1973 twee broers met verschillende achternamen door het leven zijn gegaan.

donderdag 21 maart 2019

Bruidegom wil kind erkennen, maar geboorteakte van kind ontbreekt

Adriana Wilhelmina van Eekelen is als ongehuwde moeder op 16 mei 1865 te Wouw bevallen van een zoon Cornelis. Zij heeft in 1874 trouwplannen met Willem van Tilburg en hij wil haar kind erkennen bij hun huwelijk. Er is echter één probleem: de geboorteakte van Cornelis van Eekelen is niet te vinden. Daarom stapt Adriana Wilhelmina van Eekelen op 14 april 1874 naar de kantonrechter te Bergen op Zoom om een akte van bekendheid op te laten maken voor haar zoon Cornelis. Het daarop volgende vonnis van de rechtbank van 15 mei 1874 is op 26 mei 1874 ingeschreven in het geboorteregister van Wouw:



Adriana Wilhelmina van Eekelen en Willem van Tilburg trouwen op 19 mei 1874 te Wouw:


De geboorteakte van hun zoon Cornelis is alsnog met terugwerkende kracht op 26 mei 1874, één week na het huwelijk ingeschreven in het geboorteregister van Wouw:

donderdag 14 maart 2019

Bijzondere voornaamwijziging in Etten-Leur

Het kwam vroeger nogal eens voor, dat een vader vergeten was geboorteaangifte van zijn kind te doen. Dat kon dan gecorrigeerd worden door een akte van bekendheid op te laten maken voor de vrede- of kantonrechter. Minder vaak komt voor, dat een verkeerde voornaam is vermeld in een geboorteakte. Dat was het geval bij Lambert Gelijns uit Etten-Leur. Hij heeft in 1840 trouwplannen en moet een geboorteakte kunnen overleggen. Maar zijn geboorteakte is niet te vinden. Enkele kennissen van hem stappen op 12 mei 1840 naar de kantonrechter in Oudenbosch om te verklaren dat Lambert een zoon is van Johannis Gelijns en Cornelia Bogers. Hij is geboren op 15 mei 1812 te Etten-Leur en het is een verzuim in zijn akte van geboorte de voornaam Lambert in te schrijven (archief kantongerecht Oudenbosch, inventarisnummer 4, akte 64, toegang 40 BHIC
's-Hertogenbosch):


Niet duidelijk wordt wat er nu precies mis is met de geboorteakte. Is er nu wel een geboorteakte maar ontbreekt de voornaam van het kind of niet?
Enkele weken later stapt Lambert naar de arrondissementsrechtbank te Breda  en verklaart dat in zijn geboorteakte zijn voornaam is vergeten of weggelaten. Lambert wist  blijkbaar zelf ook niet precies, hoe het zat. Hij verzoekt de rechtbank om aanvulling van zijn voornaam in de geboorteakte. De rechter oordeelt op 9 juni 1840 dat de voornaam van Lambert in de geboorteakte is weggelaten en dat de geboorteakte derhalve gecorrigeerd dient te worden:



 

De geboorteakte van Lambert ziet er als volgt uit:


Het komt er dus op neer, dat in de geboorteakte als naam van het kind abusievelijk Jean is vermeld, terwijl dat Lambert had moeten zijn.
Nu Lambert de goede naam in zijn geboorteakte heeft kan hij trouwen. Hij trouwt op 28 juni 1840 te Etten-Leur met Willemijna van Eekelen:


woensdag 6 maart 2019

Man erkent kinderen bij geboorte, maar niet bij zijn huwelijk met de moeder (2)

Dochter Petronella heeft in 1848 trouwplannen. Bij de voorbereidingen van het huwelijk heeft de ambtenaar van de burgerlijke stand geconstateerd, dat Petronella geboren is als natuurlijk kind van Cornelis Smits en Maria Anna Kappen, terwijl Cornelis Smits op het moment van geboorte gehuwd was met Maria Wever. Cornelis Smits kan Petronella daarom niet erkennen als zijn kind en de rechtbank moet er aan te pas komen om een en ander te corrigeren. Het vonnis is uitgesproken op 22 december 1848 en op 31 december 1849 (!) ingeschreven in het geboorteregister van
's-Hertogenbosch. Strekking van het vonnis van de rechtbank is, dat Petronella als achternaam Kappen heeft en niet Smits:


Als de formaliteiten zijn vervuld, kan Petronella Kappen op 27 januari 1849 trouwen met Henricus Martinus van den Dungen:


In de huwelijksakte wordt als geboortedatum van Petronella vermeld: 25 oktober 1824, dat moet zijn: 24 oktober 1824.

Zoon Martinus heeft in 1851 trouwplannen. Ook nu moet de rechtbank er aan te pas komen om zijn achternaam te wijzigen in Kappen. Het vonnis is uitgesproken op 7 maart 1851 en op 29 april 1851 ingeschreven in het geboorteregister van 's-Hertogenbosch:



Martinus Kappen trouwt op 17 mei 1851 met Catharina Cornelia Adriana Preis:



Maria Anna Kappen, de moeder van Petronella en Martinus Kappen, overleed op 23 september 1848 te 's-Hertogenbosch:


Cornelis Smits, de natuurlijke, maar niet de wettige vader van Petronella en Martinus Kappen, overleed op 24 augustus 1859 te 's-Hertogenbosch: